Leita ķ fréttum mbl.is
Embla

Bloggfęrslur mįnašarins, įgśst 2005

Er mašurinn fķfl?

Umhverfisrįšherra Įstralķu Ian Campbell hefur oršiš sér og landi sķnu til skammar meš höršum višbrögšum sķnum viš svarbréfi Įrna M. Mathiesen sjįvarśtvegsrįšherra viš upphaflegu bréfi Cambells. Ķ upphaflegu bréfi Cambells sżnir hann af sér allt of algengt žekkingarleysi į hvalveišum, vķsindum og vķsindaveišum. Gerir hann žar lķtiš śr vķsindalegum tilgangi ķslensku hvalveišanna og skammar žjóšina fyrir athęfi sem hann telur vera gegn vilja meirihluta ašildarlanda Alžjóša hvalveiširįšsins. Er žaš mjög undarleg framsetning mįlanna, enda bendir Įrni honum kurteislega į ķ bréfi sķnu aš vķsindaveišar hafa įvallt veriš leyfšar hjį rįšinu. Viršist Campbell vera haldinn pólķtķskri rétthugsun į alvarlegu stigi, blönduš öfganįtttśruverndarhyggju ķ hverri hvalir hafa allt aš žvķ gušumlķka stöšu.

Žegar svo er komiš eru allar hvalveišar af hinu slęma og er fólki sem haldiš er slķkri firru algerlega fyrirmunaš aš setja hvalveišar ķ sama samhengi og almennar veišar, frekar ķ samhengi viš manndrįp eša žvķumlķkt. Kallar hann eina lķknsömustu veišiašferš sem fundin hefur veriš fyrir hvalveišar villimannslega, svo sś spurning vaknar óneitanlega hve langt er hęgt aš ganga til aš žóknast slķkum dillum.

Sjįvarśtvegsrįšherra, meš vķsun ķ įlyktun rįšsins um ašferšir viš hvalveišar hvar žjóšir eru hvattar til žess aš leggja fram upplżsingar um veišiašferšir į öšrum stórum spendżrum, hvetur til žess aš Įstralir leggi fram upplżsingar um slķkt ķ lok bréfsins. Vķsar hann žar til aš slķkar veišar fari fram śr žyrlum ķ vęgast sagt stórum stķl, į villtum kameldżrum og kengśrum ķ milljónatali. Viš žessu bregst Campbell af bręši žess sem engan veginn getur sett sig ķ spor annarra né skiliš annaš višhorf en sitt eigiš og allt aš žvķ kallar ķslenska sjįvarśtvegsrįšherrann fķfl.

Viršist mįliš hafa fengiš žó nokkra athygli ķ įströlskum fjölmišlum sem viršast allir taka afstöšu meš dónanum, en merkilegt nokk heyrist varla bofs ķ ķslenskum starfsbręšrum žeirra, hvaš žį aš Ķslendingar almennt bregšist ókvęša viš lķkt og mašur sęi vafalaust gerast mešal blóšheitari žjóša. Žegar žjóškjörnum rįšamanni, og žar meš fulltrśa žjóšarinnar er sżndur slķkur dónaskapur ęttu Ķslendingar aš leggja dęguržras og stjórnmįlalegar deilur til hlišar og sameinast ķ réttlįtri reiši og fordęmingu į dónanum. 

Sérstaklega ķ tilviki eins og žessu hvar žaš er deginum ljósara aš viš höfum rétt fyrir okkur en viškomandi ašilar eru of uppfullir af sjįlfsréttlętingu til žess žeir geti séš žaš. En žvķ mišur, žį viršist į stundum ekki ķ okkur renna blóšiš eins og sést kannski best į įhorfendapöllunum į landsleikjum.

Höskuldur Marselķusarson


Mįnudagspósturinn 29. įgśst 2005

Žegar višręšurnar į milli R-listaflokkanna stóšu yfir um įframhaldandi samstarf žį sį ég Andrés Jónsson, formann Ungra jafnašarmanna, birtast annaš slagiš į skjįnum ķ umfjöllunum sjónvarpsstöšvanna af mįlinu, en sem kunnugt er var hann einn af fulltrśum Samfylkingarinnar ķ višręšunefndinni. Mér fannst alltaf frekar skrķtiš aš sjį hann ķ žeirri stöšu žar sem ég veit ekki betur en aš hann hafi fyrr žessu įri lżst žeirri skošun sinni opinberlega aš hann vildi aš Samfylkingin byši fram undir eigin merkjum ķ nęstu borgarstjórnarkosningum. M.ö.o. aš hann vildi ekki įframhaldandi samstarf viš Framsóknarflokkinn og Vinstrihreyfinguna – gręnt framboš um R-listann.

Nś er Andrés įgętis drengur, allavega segja mķn kynni af honum mér žaš. En mašur hlżtur aš spyrja sig aš žvķ hvers vegna Samfylkingin var aš setja yfirlżstan andstęšing R-listasamstarfsins ķ višręšunefnd fyrir sķna hönd sem ętlaš var aš reyna til žrautar aš nį samkomulagi um framhald į žessu sama samstarfi sem allir ķ nefndinni gętu samžykkt? Getur talizt lķklegt aš Andrés hafi lagt sig fram viš aš nį samkomulagi um samstarf sem hann var į móti? Ég sé žaš bara ekki fyrir mér žó stundum sé sagt aš kratar geti skipt um skošun žrisvar sinnum į dag ef žannig beri undir – svona ķ gamni sagt. En meš žvķ hefši Andrés vęntanlega veriš aš vinna gegn eigin sannfęringu.

En burtséš frį žessu žį held ég aš Samfylkingin hafi viljaš R-listann feigan en ekki tališ sig geta slitiš samstarfinu sjįlf žvķ žaš gęti leitt til óvinsęlda mešal stušningsmanna žess. Žvķ hafi veriš įkvešiš aš lįta vinstri-gręna sjį um žaš, eša framsóknarmenn eftir žvķ hvorir yršu fyrri til. Žessu markmiši skyldi nįš meš žvķ aš setja įkvešin skilyrši fyrir įframhaldandi samstarfi sem Samfylkingin vissi aš hinir flokkarnir gętu aldrei sętt sig viš. Nefnilega aš hornsteini R-listasamstarfsins yrši kastaš fyrir róša, jafnręšisreglunni, og fariš fram į aš Samfylkingin fengi mun meira plįss į frambošslistanum fyrir borgarstjórnarkosningarnar ķ vor en hinir flokkarnir.

Minnug žess hvernig vinstri-gręnir stóšu fastir į sķnu varšandi mįliš meš Žórólf Įrnason, sem notabene leiddi nęstum til žess aš žaš slitnaši upp śr R-listasamstarfinu, hefur Samfylkingin ekki ósennilega gert rįš fyrir žvķ aš žaš sama yrši uppi į teningnum nśna. Og žaš gekk eftir. Vinstri-gręnir vildu aš forsendur samstarfsins yršu óbreyttar og gįtu ekki sętt sig viš aš breyta ętti śt af jafnręšisreglunni og fara aš miša viš meint fylgi flokkanna. Hafa ber ķ huga ķ žessu sambandi aš tveir af žeim flokkum sem myndaš hafa R-listann, Samfylkingin og Vinstrihreyfingin – gręnt framboš, hafa aldrei bošiš fram einir ķ Reykjavķk og Framsóknarflokkurinn hefur ekki gert žaš sķšan fyrir rśmum 15 įrum sķšan. Žannig aš aušvitaš veit enginn hvaša fylgi žessir flokkar kunna aš fį ķ kosningunum ķ vor. Viš höfum ķ raun enga višmišun ķ žvķ sambandi.

Gallinn fyrir Samfylkinguna er annars bara sį aš žaš er deginum ljósara aš žaš voru ekki vinstri-gręnir sem drįpu R-listann heldur Samfylkingin sem vildi breyta grunnforsendum samstarfsins. Vinstri-gręnir vildu žvert į móti aš žaš yrši įfram byggt į žeim grunni sem hefši veriš raunin hingaš til. A.m.k. aš nafninu til. Aušvitaš hefur Samfylkingin haft fjóra af įtta borgarfulltrśum R-listans į sl. kjörtķmabili enda eru “óhįšu” fulltrśarnir tveir ekki óhįšir frekar en ég, sérstaklega ekki žegar annar žeirra er oršinn formašur Samfylkingarinnar. En nišurstaša mįlsins er einfaldlega sś aš žaš var Samfylkingin sem drap R-listann. Vinstri-gręnir tóku öndurnarvélina ašeins śr sambandi eftir aš žaš var oršiš ljóst aš forsendur samstarfsins voru brostnar fyrir tilstušlan Samfylkingarinnar.

Hjörtur J. Gušmundsson
hjorturg(a)hi.is


Vinstrimenn og peningar: Fer ekki vel saman

Mikiš brį mér aš heyra Björk Vilhelmsdóttur frįfarandi borgarfulltrśa Vinstri-Gręnna tala um Baugsmįliš ķ kastljósinu fyrir viku sķšan. Žar talaši hśn um aš žetta mįl allt saman gerši žeim sem fįtękari eru erfišara fyrir.

Eins og alžjóš nś veit notaši Jón Įsgeir kreditkort Baugs til aš kaupa sér naušsynjavörur, allt frį pulsu og kók upp ķ Gucci jakkaföt. Gott og vel, žaš er ekki almennings aš dęma žaš heldur dómstóla ef ólöglegt er. En žegar Björk var innt įlits į žessu ķ Kastljósinu s.l. föstudag hafši hśn žaš eitt aš segja aš žaš aš sjį hvernig ,,žessir menn” eyddu peningunum og sjį hvernig žeir lifšu ,,gerši fįtęktina svo erfiša.” Ekki hafši Björk s.s. nįnari śtskżringu į žvķ nema žį aš žaš vęri erfitt fyrir fįtękt fólk aš sjį hvernig ,,žessir menn” eyddu peningunum sķnum.

Žį er er ekki laust viš aš mašur spyrji, meiga žeir sem eiga peningana ekki rįša žvķ hvernig žeir eyša žeim? Žó svo aš Jón Įsgeir (eša einhver annar sem į peninga) kaupi sér Gucci jakkaföt (jį, eša pulsu og kók) og ég hafi ekki efni į žvķ aš kaupa mér slķkt hiš sama žį gerir žaš lķf mitt ekkert erfišara. Žó svo aš ég hafi ekki efni į einkažotu eins og Björgólfur Thor žį lķšur mér ekkert verr fyirr vikiš. Žvert į móti samglešst ég Björgólfi fyrir aš hafa nįš žeim įrangri sem hann hefur nįš ķ višskipalķfinu. Nś er bara vonandi aš hann fįi ķslenska flugmenn til aš fljśga žotunni og aš hśn verši žjónustuš į Ķslandi

Björk var einmitt spurš ķ žessum sama žętti hvort aš žeir męttu ekki eyša eigin peningum eins og žeim lysti. ,,Nei, žaš finnst mér ekki,” var svariš. Hvernig vill Björk žį aš hlutunum sé hįttaš? Ég held ég geti svaraš žvķ. Meš gegnumheilli sósķalstefnu er lķklega svariš viš žvķ. Björk eins og fleir kollegar hennar į vinstri kantinum lķta į žetta fjįrmagn sem eign allra landsmanna (eša hins opinbera) en ekki eign žeirra sem hafa žaš į milli handanna. Vinstrimenn lķta į fjįrmagn sem ,,sameiginlegan” sjóš allra landsmanna og ķ raun mį enginn eiga meira en annar, eša öllu heldur, žaš mį enginn stela frį öšrum meš žvķ aš eiga meira.

Og annaš dęmi. Jóhanna Siguršardóttir skrifa pistil į heimasķšu sķna žann 18. įgśst s.l. Žar gagnrżnir hśn réttilega aš yfirdrįttarlįn bankanni til landsmanna hafa aukist um 25% į einu įri. Ef žetta er rétt er žaš alls ekki gott žvķ aš yfirdrįttarlįn eru meš dżrustu lįnum sem bankarni bjóša. Rétt er aš taka fram aš Jóhanna er ein af žessum stjórnmįlamönnum sem mašur er sjaldan sįmmįla en žó veit mašur hvar og fyrir hvaš hśn stendur ólķkt mörgum öšrum kollegum sķnum śr sama. Jóhanna setur ķ pistli sķnum réttilega śt į aš vextir af yfirdrįttum nįi allt upp ķ 19%.

Jóhanna segir ķ pistli sķnum: ,, Fyrst ķ staš eftir aš fólk fór ķ verulegu męli ķ skuldbreytingar og endurfjįrmögnun lįna eftir aš bankarnir breyttu lįnskjörum sķnum ķ įgśst 2004 drógust yfirdrįttarlįn heimilanna saman, en ķ aprķl 2005 höfšu žau aftur nįš fyrri hęšum frį žvķ sem žau voru ķ įgśst 2004. Žau hafa sķšan aukist jafnt og žétt og voru tępir 68 milljaršar ķ lok jśnķ. Aš mešaltali voru žvķ yfirdrįttarlįn ķ jśnķ sl umreiknaš į hvern Ķslending į aldrinum 18-80 įra um 330 žśsund krónur. Ef reiknaš er meš 19% yfirdrįttarvöxtum į žessi lįn žį žyrfti aš greiša af 330 žśsund króna yfirdrįttarlįni um 62 žśsund krónur į įri.”

Ef rétt er (sem ég hef enga įstęšu til aš efa) žį er žetta vissulega vandamįl. Ef fólk var bśiš aš greiša upp yfirdrętti og ašrar skuldir meš endurfjįrmögnun en er sķšan aftur komiš ķ sama fariš žį er illt ķ efni. Jóhanna telur sig hafa lausnina eša allavega telur hśn sig vita hvernig stķga eigi fyrst skrefiš ķ įttina: ,,Bankarnir įkveša sjįlfir yfirdrįttarvextina, en hęstu yfirdrįttarvextir eru nś um 19.2% eša rśmu einu prósentustigi lęgra en almennir drįttarvextir. Full įstęša er til aš skoša žau lagaįkvęši sem gilda um drįttarvexti, en Sešlabankinn įkvešur drįttarvexti auk žess sem naušsynlegt er aš huga aš žvķ aš bönkum verši settar įkvešnar skoršur ķ töku yfirdrįttarvaxta.”

Vissulega vill Jóhanna vel meš žessu en žaš sem hśn įttar sig ekki į er aš bankarnir žvinga ekki yfirdrįttarlįn į višskipavini sķna. Žaš aš fólk hafi greitt upp skuld meš endurfjįrmögnum og sé svo komiš aftur ķ meiri skuld t.d. meš yfirdrętti er ekki bankanum aš kenna heldur einstaklingunum sjįlfum. Žó svo aš žaš sé rétt sem Jóhanna segir ķ grein sinni aš ,, yfirdrįttarlįnum viršist vera otaš aš fólki enda blóšmjólka bankarnir fólk meš okurvöxtum į žessum lįnum” žį er žaš fólksins aš kynna sér mįlin įšur en slegiš er į yfirdrįtt eša annars konar lįn. Žetta er ekki verkefni fyrir rķkiš aš leysa heldur almenning sjįlfan.

Ég legg til aš Jóhanna og fleiri beini athygli sinni aš fólkinu sjįlfu ķ staš žess aš argast śt ķ rķkiš og bankana yfir žessari stöšu. Af hverju hvetur hśn fólk ekki til aš spara įšur en žaš eyšir peningum sķnum? Vinstri menn eru einum of duglegir viš aš lofa tekjulitlu fólki betri tķmum žegar žeir komast til valda. Og hvernig lofa žeir žvķ. Jś meš žvķ aš lofa hękkun į bótum og fleiri styrkjum frį rķkinu og hinu opinbera. Žaš er aušvitaš bara įvķsun į hęrri skatta og fįtęktargildru. Af hverju hvetja vinstrimenn fólk aldrei til aš fara vel meš fjįrmagn sitt? Žaš aš Jón Įsgeir kaupi sér dżr jakkaföt gerir fįtękt manna ekkert erfišari. Vinstri menn gera hana hins vegar erfišari meš žvķ aš vera ekki hreinskilnir žegar kemur aš peningum. Helsta barįttuvopn Jóhönnu hefur t.a.m. veriš aš argast śt ķ rķkiš og fólk sem į peninga ķ staš žess aš beina sjónum sķnum aš žvķ aš hvetja žį fólk sem į litla peninga į milli handanna aš fara vel meš žį og lifa ekki um efni fram ef žaš hefur ekki efni į žvķ. Aš vera rķkur hefur stundum ekkert meš innkomu aš gera. Žaš er fullt af fólki sem hefur hį laun en į enga peninga. Žaš skuldar jafnvel bara meira ef eitthvaš er.

Žegar öllu er į botninn hvolft er žaš einstaklinganna sjįlfra aš įkveša hvernig žeir fara meš fé sitt en ekki hins opinbera. Žaš er kominn tķmi til aš vinstrimenn hętti aš lķta peninga hornauga og saka žį sem žį eiga um gręšgi. Vinstri menn telja sig alltaf vera aš berjast gegn fįtękt en ķ margar aldir hafa žeir barist röngum vķgvelli.

Gķsli Freyr Valdórsson
gislifreyr(a)simnet.is

Powered by Hexia

Aš slį ryki į Gaza

Žar sem aš mikiš hefur veriš fjallaš um Gaza-svęšiš og brottflutning Ķsreala žašan aš undanförnu ķ fréttum og fjölmišlum, finnst mér alveg upplagt aš ég tjįi mig ašeins um žetta mįl.

Ķ byrjun įgśst heyrši ég Svein Rśnar Hauksson (formann samtakanna Ķsland-Palestķna) halda žvķ fram ķ śtvarpinu aš Ķsraelar vęru aš yfirgefa Gaza til aš slį ryki ķ augu okkar. Mér ofbauš žessi fullyršing og slökkti į tękinu. Ķsraelar yfirgefa 32 bęi, en nśtķma Gyšingabyggšir hafa veriš į Gaza svęšinu sķšan 1946. Ķsraelskir bęndur fluttu śt afuršir frį Gaza fyrir um 100 milljón dollara į įri, Ķsraelar śtvegušu 15000 Palestķnumönnum į svęšinu vinnu, eyšileggja žurfti 38 synagogur og 7500 börn į skólaaldri žurftu aš flytjast bśferlum og fara ķ nżja skóla. Sķšast en ekki sķst kostar brottflutningurinn frį Gaza 600.000.000 dollara. Dżr sżndarmenska žaš! Er žetta nś ekki einum of mikiš į sig lagt til žess eins aš reyna aš villa um fyrir Sveini Rśnari og umheiminum? Ķ ljósi žess hve miklu er fórnaš ętti ekki nokkrum manni aš detta žaš ķ hug aš hér sé um tilraun til aš sżnast og blekkja. Slķk sżndarmenska er einfaldlega alltof dżr. Veriš er aš taka raunveruleg og erfiš skref til žess aš reyna aš nį sįttum.

Į forsķšu Morgunblašsins žann 19.įgśst var sagt frį ašgeršum Ķsraelshers til aš flytja brott óviljuga ķsraelska landnema frį Gaza. Ķ fréttinni var tekiš fram aš Ķsraelar hefšu tekiš Gaza svęšiš af Palestķnumönnum ķ sex daga strķšinu įriš 1967, og aš nś vęru Ķsraelar loksins ašyfirgefa svęšiš 38 įrum sķšar. Žaš sem ég hef viš žetta aš athuga er žaš aš Gaza ströndin var tekin af Egyptum en ekki af Palestķnumönnum ķ sex daga strķšinu įriš 1967. Gaza svęšiš tilheyrši Ottómann Tyrkjum frį 1517 og fram aš fyrri heimstyrjöld. Bretar réšu yfir Gaza frį fyrri heimstyrjöld og til įrsins 1948, og frį1948 til 1967 tilheyršiš svęšiš Egyptalandi.

Žess mį einnig geta aš žó aš Ķsraelar yfirgefi Gaza fyrst nś, žį bušust žeir til žess fyrir nokkrum įrum žegar aš Ehud Barak žįverandi forsętisrįšherra Ķsraels, bauš Yasser Arafat hér um bil allt Gaza svęšiš og Vesturbakkann, og aš auki hįlfa Jerśsalem.* Žaš sem Ķsraelar vildu į móti var frišur. Frišarveršlaunahafinn Arafat sagši einfaldlega nei, enda byggši hann tilveru sķna į strķši fyrir frelsun Vesturbakkans, Gaza og Jerśsalem. Hann gat ekki lagt nišur vopnin, ekki einu sinni til aš nį fram markmišum sķnum. Arafat sauš saman einhvern rökstušning til aš hafna frišarbošinu. Réttilega er hęgt aš segja aš sį bręšingur hafi veriš framreiddur til aš slį ryki ķ augu umheimsins.

Ķsraelar eru nś farnir frį Gaza, og eru aš yfirgefa fjórar af byggšum sķnum į Vesturbakkanum. Sķšan ég byrjaši aš fylgjast meš žróun mįla fyrir botni mišjaršarhafs hefur mér aldrei žótt horfurnar frišvęnlegar. Mér lżst įgętlega į žessar ašgeršir Sharon-stjórnarinnar, og ég vonast til aš žęr hjįlpi til aš hiš ómögulega gerist, aš menn nįi sįttum ķ Landinu helga.

Sindri Gušjónsson

* Til gamans og glöggvunar: ķbśažróun ķ Jerśsalem:

Įr       Gyšingar    Mśslimar

1844      7.120            5.000

1896    28.112            8.560

1931    51.222          19.894

1948  100.000          40.000

2000  530.400        204.100

Powered by Hexia

Mįnudagspósturinn 22. įgśst 2005

Ķ leišara Blašsins 28. jślķ sl. var fjallaš um hiš svonefnda fjölmenningarsamfélag sem mjög hefur veriš ķ umręšunni hér į landi į undanförnum įrum. „Ķ opinberri umręšu – sem einatt er nęsta lituš af pólitķskri rétthugsun – er gengiš śt frį žvķ sem vķsu aš fjölmenningarsamfélagiš sé fagurt og gott, aš žaš sé beinlķnis eftirsóknarvert ķ sjįlfu sér og aš styšja beri žaš og fóstra į alla lund,“ segir leišarahöfundur Blašsins og minnir sķšan lesandann į aš mannkynssagan sżni aš full įstęša sé til aš taka įvallt meš fyrirvara hugmyndafręši eša trśarsetningum sem boši nżtt og betra žjóšfélag. Góš markmiš tryggi einfaldlega ekki afleišingarnar.

Leišarahöfundurinn leggur sķšan įherzlu į naušsyn umręšu um žessi mįl, innflytjendum hafi fjölgaš hratt hér į landi į undanförnum įrum og sjįlfgefiš sé aš sś žróun leiši til įkvešinnar spennu og nśnings sem alls ekki megi loka augunum fyrir. Aš sama skapi sé śt ķ hött aš „gefa sér žaš aš slķkan vanda megi allan rekja til innfęddra og meintra fordóma žeirra.“

Leišarahöfundurinn gagnrżnir sķšan žęr hugmyndir aš ęskilegt sé aš börn innflytjenda séu tvķtyngd, enda sżni reynsla annarra žjóša aš slķkar rįšstafanir séu helzt til žess fallnar aš višhalda einangrun innflytjenda į nżjum slóšum. Afleišingin sé sś aš börnin nįi fullum tökum į hvorugu tungumįlinu sem aftur leiši til žess aš žau verši ólķklegri sķšarmeir til aš nį žeim įrangri ķ nįmi eša starfi sem žau annars ęttu alla möguleika į. Aš lokum leggur leišarahöfundurinn įherzlu į naušsyn žess aš Ķsland sé opiš fyrir framandi menningarstraumum og duglegu fólki sem vilji setjast hér aš en einnig žaš aš menn ęttu aš foršast aš lķta į fjölmenninguna sem eftirsóknarverša ķ sjįlfu sér.

Lykilatriši ķ öllum umręšum um fjölmenningarsamfélagiš er aušvitaš žaš hvaš hugtakiš felur ķ sér. Aš margra mati hefur žaš ekki veriš nęgilega ljóst og aš sumu leyti hafa veriš um žaš skiptar skošanir. Žvķ er kannski nęrtękast ķ žvķ sambandi aš skoša hvaša skilning stjórnvöld vķšast hvar ķ nįgrannarķkjum okkar, sem flest hafa margfalt meiri reynslu af žessum mįlum en nokkurn tķmann viš, hafa lagt ķ hugtakiš. Samkvęmt žvķ felur žaš ķ sér žaš fyrirkomulag aš innflytjendur haldi ķ tungumįl sķn og menningu og engin eiginleg ašlögun eigi sér staš. Fyrir vikiš er mikil hętta į aš til verši svokölluš “gettó” innan viškomandi žjóšfélaga eša ķ raun einangruš žjóšfélög innan žeirra.

Žaš er ekki langt sķšan žaš var nįnast lagt aš jöfnu viš kynžįttahatur aš tala um ašlögun innflytjenda bęši hér į landi sem og vķša ķ Vestur-Evrópu. Sjįlfur hef ég reynslu af žvķ. Ķ žvķ sambandi mį geta žess aš einn helzti gagnrżnandi hugmyndarinnar um fjölmenningu var bandarķski heimspekingurinn Ayn Rand. Og žó hugmyndin um fjölmenningarsamfélagiš, eins og viš žekkjum hana ķ dag, hafi ekki veriš til upp śr mišri 19. öldinni žį mį einnig nefna aš brezki heimspekingurinn John Stuart Mill gagnrżndi einnig slķkar hugmyndir sem hann taldi hamlandi fyrir frelsi einstaklingsins. Margir gagnrżnendur fjölmenningarinnar telja hana fela ķ raun ķ sér ašskilnašarstefnu sem komi ķ veg fyrir aš innflytjendur geti oršiš hluti af žeim žjóšfélögum sem žeir setjast aš ķ og tekiš ešlilegan žįtt ķ žeim til jafns viš ašra.

En tķšarandinn hefur gerbreyzt. Ķ dag tala flestir um ašlögun eins og žeir hafi aldrei gert annaš, jafnt fólk innan Samfylkingarinnar sem ašilar į vegum Alžjóšahśssins. Ķ nįgrannalöndum okkar eru rįšamenn hver į fętur öšrum aš verša afhuga hugmyndinni um fjölmenningarsamfélagiš aš fenginni reynslu af žvķ og gagnrżni į žaš vex. Stjórnmįlamenn kalla eftir žvķ aš hafizt verši žegar handa viš aš žjappa ķbśum landa sinna saman ķ staš žess aš stķa žeim ķ sundur eins og gert hafi veriš meš fjölmenningarstefnunni.

Žetta į einkum viš ķ Bretlandi. Skemmst er t.a.m. aš minnast žess ķ sumar žegar David Davis, rįšherra innanrķkismįla ķ skuggarįšuneyti brezka Ķhaldsflokksins, kallaši eftir žvķ aš fjölmenningarstefnan yrši endanlega gefin upp į bįtinn žar ķ landi og lögš įherzla į sameiginleg brezk gildi og sama er aš segja um žingmann flokksins Boris Johnsson ķ nżlegri grein ķ brezka dagblašinu Telegraph. Rétt er aš nefna einn mann enn til sögunnar ķ žessu sambandi en sį er Trevor Phillips, formašur sérstakrar nefndar į vegum brezkra stjórnvalda um kynžįttamįl. Phillips er sjįlfur af afrķsku bergi brotinn og hefur um tveggja įra skeiš kallaš eftir žvķ aš sagt yrši skiliš viš fjölmenningarstefnuna sem sé aš hans mati śreld og eigi ekki viš ķ dag. Ķ staš hennar žurfi aš leggja įherzlu į aš flykkja ķbśum Bretlands ķ kringum brezk gildi.

Reynsla t.a.m. Hollendinga er sś sama, en žeir eru sś žjóš sem sennilega hefur gengiš einna lengst fram ķ žvķ aš framfylgja fjölmenningarstefnunni. Hollenzka žingiš gaf śt sameiginlega skżrslu upp į 2.500 blašsķšur ķ upphafi sķšasta įrs (2004) sem allir flokkar žingsins stóšu aš. Žar var fariš er yfir reynslu Hollendinga af innflytjendamįlum undanfarna žrjį įratugi og komizt aš žeirri nišurstöšu aš tilraunin til aš skapa umburšarlynt fjölmenningarsamfélag ķ Hollandi hefši algerlega mistekizt. Ķ skżrslunni eru fyrri rķkisstjórnir Hollands gagnrżndar haršlega fyrir aš hafa stušlaš aš ašskilnaši žjóšarbrota ķ krafti fjölmenningarstefnunnar. Verstu mistökin eru sögš vera žau aš börn innflytjenda skyldu vera hvött til aš lęra móšurmįl sitt ķ stašinn fyrir hollenzku. Innflytjendur ķ Hollandi yršu einfaldlega aš verša Hollendingar ef landiš ętti aš hanga saman sem ein heild.

Lengi vęri hęgt aš halda įfram um žessi mįl en skal hér lįtiš stašar numiš. Žaš er annars einmitt ķ krafti žess pólitķska rétttrśnašar, sem getiš er ķ leišara Blašsins sem fjallaš var um ķ upphafi greinarinnar, sem įkvešnum hįvęrum ašilum hér į landi tókst lengi vel aš koma ķ veg fyrir alla ešlilega umręšu um mįlefni innflytjenda sem og alla gagnrżni į žį samfélagsgerš sem hugmyndin um fjölmenningarsamfélagiš felur ķ sér. Sem betur fer hefur smįm saman veriš aš losna um heljartök žessa pólitķska rétttrśnašar į ķslenzku žjóšfélagi og umręšan um žennan mikilvęga mįlaflokk smįm saman veriš aš opnast samhliša žvķ. Žeirri žróun hljóta allir sannir lżšręšissinnar og įhugamenn um tjįningarfrelsi og opna og mįlefnalega umręšu um brżn žjóšfélagsmįl aš fagna.

Hjörtur J. Gušmundsson
hjorturg(a)hi.is


Endalok veikburša hręšslubandalags

Žįttaskil hafa įtt sér staš ķ borgarmįlapólitķkinni. R-listinn, sem hefur veriš ķ gjörgęslu seinustu įrin og aš undanförnu ķ daušadįi, hefur geispaš golunni. Eins og kunnugt er var žaš Vinstrihreyfingin – gręnt framboš sem tók öndunarvélina śr sambandi. Eftir stóšu misjafnlega sorgmęddir ašstandendur. Flestir žeirra öndušu léttar viš frįfalliš en eftir stóšu žó sorgmędd borgarstjórinn og forseti borgarstjórnar sem harma mjög endalokin og vildu helst halda öndunarvél hins hruma sjśklings ķ gangi sem lengst, žó batahorfurnar vęru ekki beysnar. En hvernig hljómar minningargrein hręšslu- og valdabandalags félagshyggjumanna ķ Reykjavķk? Um žaš hefur veriš deilt seinustu daga žegar saga R-listans hefur veriš rifjuš upp. Vęntanlega mun arfleifš R-listans verša mikiš ķ umręšunni ķ nęstu borgarstjórnarkosningum.

Forysta R-listans ķ žrjś kjörtķmabil skilur eftir sig nęg verkefni og fjölda śrlausnarefna, sem brżnt er aš takast į viš. Žeir sem kynna sér lykilmįlefni borgarinnar sjį óklįruš verkefni - įskoranir um aš gera betur og taka af skariš. Gott dęmi um žaš eru skipulagsmįlin. Nś žegar aš R-listinn er daušur (og ašstandendur hans farnir aš byggja upp tilveruna ķ kjölfar žess sem lengi hefur blasaš viš en geršist svo loks meš žvķ aš VG aftengdi sjśklinginn) mį vissulega segja aš saga hans sé skrautleg. R-listinn var stofnašur įriš 1994 sem sameiginlegt framboš Framsóknarflokks, Samtaka um Kvennalista, Alžżšuflokks og Alžżšubandalags. Žį nįši R-listinn, undir forystu Ingibjargar Sólrśnar Gķsladóttur alžingismanns Kvennalista, tįknręnum sigri og felldi meirihluta Sjįlfstęšisflokksins sem setiš hafši ķ tólf įr samfellt.

Fyrir sķšustu kosningar var flokkalitrófiš allt breytt frį R-listanum gamalgróna įriš 1994 og umrót hafši oršiš į vinstrivęngnum og sameinušust flokkarnir žrķr sem eftir stóšu um aš halda samstarfinu įfram sem kosningabandalagi. Samiš var fyrir allar žrjįr kosningarnar um skiptingu allra embętta, ef kosningabandalagiš myndi sigra kosningarnar. Ķ öll žrjś skiptin var Ingibjörg Sólrśn ķ įttunda sęti listans, barįttusętinu, og žvķ aušvitaš sett į mörkin, sem žżddi žaš aušvitaš aš ef ekki yrši meirihluti stęši Ingibjörg Sólrśn utangaršs og žyrfti ekki aš starfa žar ķ minnihluta nema aš takmörkušu leyti. Eins og allir vita žurfti Ingibjörg Sólrśn aldrei aš fara ķ prófkjör til aš verja stöšu sķna eša keppa viš ašra um įttunda sętiš. Hśn fékk žaš sérpantaš og var ķ öll žrjś skiptin sameiningartįkn allra flokkanna og utan kvóta žeirra.

Sķšast var Ingibjörg Sólrśn stimpluš sem fulltrśi óhįšra įsamt Degi B. Eggertssyni lękni. Reyndar hefur veriš kostulegt aš fylgjast meš hinum svokallaša fulltrśa óhįšra tala um stöšu sķna sem žessi óhįši ašili, og jafnvel talaš um hann sem sérvalinn fulltrśa óhįšra kjósenda. Eins og allir vita sem kynna sér sögu hins lįtna R-lista var Dagur B. sérvalinn af Ingibjörgu Sólrśnu ķ sjöunda sęti listans sem óhįšur. Žaš var ekkert spurt almenna kjósendur um žaš val. Dagur var ekki kjörinn ķ prófkjöri. Žetta tal um óhįša er žvķ hjįróma žvęla hin mesta. Enn hefur ekkert heyrst hvernig hinn óhįši borgarfulltrśi varš óhįšur. Nema žį aš hann hafi oršiš óhįšur viš val Ingibjargar Sólrśnar. Žaš er stór spurning svosem. Žaš mį žó segja hinum lįtna (R-listanum) til hróss aš nś undir lokin voru allir flokkarnir sammįla um aš ef samstarfiš yrši įfram skyldu ekki verša ķ boši óhįšir ašilar er hefšu veriš sérvaldir af forystufólkinu. O sei, sei, žaš er mikiš aš fólk vaknar til lķfsins um veruleikann.

Eins og fyrr segir var R-listinn oršinn undir lokin eins og gatasigti. Flestir žekkja enda stöšuna sem žar hefur veriš frį žvķ aš leištoganum mikla var steypt af stóli fyrir aš vilja vera žingframbjóšandi eins flokksins og lumbra į hinum flokkunum sem höfšu stutt hana til borgarstjórasetu, meira aš segja ašeins örfįum mįnušum įšur ķ haršri kosningabarįttu. Eins og flestir vita fannst leištoganum mikla ekkert athugavert viš žaš aš vinna ķ kosningabandalagi meš tveim flokkum į einum vettvangi en berja į žeim į öšrum. Enda hlustušu flokkarnir tveir ekkert į tal hennar og losušu sig viš hana. Flestir žekkja stöšuna sem hefur veriš ķ borgarstjórnarmeirihlutanum į kjörtķmabilinu: į žrem įrum hafa setiš žrķr borgarstjórar ķ nafni R-listans. Įtökin uršu sķfellt meiri bakviš tjöldin - muna annars ekki allir eftir nęturfundunum ķ Rįšhśsinu um žaš hvernig redda ętti žessu fyrir horn vegna borgarstjóraskiptanna?

Nś undir lokin höfšu ašstandendur R-listans sķfellt meiri įhyggjur af žessum veikburša sjśklingi sem samstarfiš var oršiš. Skipuš var nefnd flokkanna til aš nį saman um įherslur fyrir kosningarnar og lįta reyna į samstarf. Merkilegt var allan tķmann aš fylgjast meš žessum višręšum. Allan tķmann snerust žęr um völd og įhrif - žvķ aš skipta nišur mögulegum įhrifum og völdum eftir kosningar - deila nišur efstu sętum į frambošslista. Žetta var bęši ķ senn svo hlęgilega absśrd og ankanalegt. Žessar samningavišręšur verša eflaust dęmdar sem hinar misheppnušustu ķ manna minnum. Aušvitaš gekk mönnum illa aš skipta įtta sętum milli žriggja ašila svo jafnręšiš vęri algjört. Žaš hefši allavega žurft mjög snjallan stęršfręšing ķ liš meš R-listanum til aš fį žau til aš nį aš skipta įtta fulltrśum milli žriggja. Žaš žarf sennilega bjartsżnasta fólk ķ heimi til aš halda aš žetta sé möguleiki.

Svo var talaš um hvort sumir gętu fengiš dśsur. Fyndnust var umręšan um žaš aš komiš skyldi į tveim varaborgarstjórum, svo aš flokkarnir sem ekki hefšu borgarstjórastólinn gętu unaš sįttir viš sitt. Sennilega hafa žessir tveir įtt aš halda ķ höndina į borgarstjóranum, svo hann fęri nś ekki aš gera meiri vitleysu af sér en gert hefur veriš. Svo var rętt um hvernig ętti aš velja fulltrśana - deilt um fólk og persónuplotterķ fram og til baka. Fyndnast var aš heyra žęr raddir śr Samfylkingunni aš velja ętti listann ķ opnu prófkjöri og borgarstjóraefniš žyrfti nś brįšnaušsynlega aš vera vališ af borgarbśum ķ prófkjöri. Žetta gat nś varla veriš fyndnara fyrir žį sem hafa pólitķskt minni. Žaš muna vęntanlega flestir aš Ingibjörg Sólrśn var handvalin alltaf ķ įttunda sętiš og žaš var aušvitaš ekkert prófkjör ķ žvķ fyrir drottninguna – nei, aš einhverjum skyldi nś detta slķkt ķ hug. En nś žótti žaš möguleiki. Kannski segir žaš okkur allt um veikburša forystu lęgsta samnefnarans (les: borgarstjórans).

R-listinn hefur veriš lķk aš žvķ er segja mį allt frį žvķ aš Ingibjörgu Sólrśnu var hent fyrir borš sem leištoga samstarfsins. Sķšan hefur allt žarna innanboršs veriš gert meš hverri reddingunni į reddingu ofan. Spyrja mį sig aš žvķ hvaš gerist ķ framhaldinu innan meirihlutaflokkanna žriggja. Nś er R-listinn gufar upp og eftir standa žrenn flokkaframboš į žessum vęng getur żmis uppstokkun oršiš. Greinilegt er į öllum fréttum aš tveir stjórnmįlamenn syrgja mest endalok R-listans. Žaš eru Steinunn Valdķs og Alfreš Žorsteinsson. Er žaš mjög skiljanlegt, enda er valdasess žeirra mjög ķ vafa ķ flokksframbošum. Steinunn Valdķs treysti į R-listasamstarf įfram svo hśn yrši sameiningartįkn hans. Hennar staša er allt önnur ef hśn žarf aš sękjast eftir leištogastól Samfylkingarinnar ķ borginni sem Stefįn Jón vermir. Vęntanlega veršur haršur slagur žar um sessinn. Svo spyrja margir hvort ešalbloggarinn Össur skelli sér ķ slaginn.

Allir žekkja svo stöšu Alfrešs sem į ķ vök aš verjast į eigin slóšum, enda ekki glęsileg afrek sem hann hefur į aš stįta śr Orkuveitu Reykjavķkur. Fullyrša mį aš forsętisrįšherra sįrni ekki mjög endalok R-listans og noti tękifęriš nś til aš losna viš Alfreš śr forystusęti flokksins ķ borgarstjórn. Fyrst eftir dauša R-listans heyršust žęr raddir innan Framsóknar og Samfylkingar aš möguleiki vęri į įframhaldandi samstarfi. Žaš voru helst borgarstjóri og forseti borgarstjórnar sem fyrir žvķ tölušu. Žaš var žó allan tķmann veikburša tal, žó aš fyrir sjįlfstęšismenn hefši žaš veriš besta nišurstašan. Žaš hefši varla veriš amalegt fyrir Samfylkinguna aš verja žann mikla forystumann sem Alfreš hefur veriš ķ žeirra augum til fjölda įra. Žau hafa meš stolti horft upp į hann stjórna Orkuveitunni og variš öll hans verk. En žaš gerist ekki: Samfylkingin hefur rétt eins og VG bošaš sérframboš og eftir stendur Alfreš einn grįtandi ķ erfidrykkjunni.

Innan VG baršist Björk Vilhelmsdóttir fyrir įframhaldandi lķfi R-listans en varš undir innan eigin raša. Įrni Žór Siguršsson og hans stušningsmannasveit hafši betur. Reyndar var svo aš skilja į Björku aš halda ętti ķ R-listann hvaš svo sem žaš kostaši. Talaši hśn um žaš aš koma žyrfti nś ķ veg fyrir aš ķhaldiš kęmist til valda og hśn myndi gera hvaš sem vęri til aš tryggja aš R-listinn fęri fram til aš berja nś į ķhaldinu. Meš ólķkindum var aš hlusta į žennan borgarfulltrśa. Talaši hśn eins og žaš vęri eina barįttumįl R-listans aš berjast gegn Sjįlfstęšisflokknum. Engin önnur rök voru tżnd til. Lengi höfum viš sjįlfstęšismenn reyndar haldiš žvķ fram aš R-listinn vęri ašeins til ķ žeim tilgangi aš vera valdablokk gegn Sjįlfstęšisflokknum og įhrifum hans og styrkleika mešal borgarbśa. Žessu neitušu jafnan ašstandendur R-listans.

Žaš er įgętt aš Björk Vilhelmsdóttir hefur meš hręšslutali sķnu og einhliša įróšri fyrir tilvist R-listans (sem byggist ašeins upp į žvķ aš ķhaldiš komist nś ekki til valda) stašfest žessi orš sem lengi hafa veriš ķ umręšunni. Merkilegt er reyndar aš žessi borgarfulltrśi sżni skošunum fjölda borgarbśa slķka lķtilsviršingu aš allt eigi aš reyna aš gera til aš rödd žeirra fyrir breytingum nįi ekki fram aš ganga. En tal Bjarkar stašfestir tilgang R-listans til žessa. Žaš er įgętt aš Björk segi svosem hug sinn. En į bakviš Sjįlfstęšisflokkinn eru kjósendur – žvķ gleymir Björk Vilhelmsdóttir. Žaš er fólk sem treystir flokknum fyrir verkunum. Ég veit ekki hvort aš Björk trśir žvķ eša ekki en žaš er svo aš innan Sjįlfstęšisflokksins er ekki illt fólk – žar er fólk sem er annt um sveitarfélagiš sitt og vill vinna fyrir žaš af heilindum. Žaš er leitt aš hlusta į Björku og finna aš hśn er į móti flokknum og vill R-lista bara til aš lumbra į ķhaldinu – en hśn afhjśpar sinn hugsanagang meš žvķ vissulega.

Bśast mį viš deilum milli Samfylkingarinnar og VG ķ kjölfar žessara slita samstarfsins sem kosningabandalags. Reyndar hefur seinustu daga mįtt sjį forsmekk žess hvernig Samfylkingin mun hamast žar į VG. Žar er talaš af krafti og bįšir kenna flokkarnir hinum um žaš aš hafa slökkt į öndunarvél hins langveika sjśklings sem R-listinn var. Allir sem pólitķskt nef hafa sjį aš į žessum bęjum eru mun fleiri įnęgšir meš endalokin en žeir sem syrgja žau. Mitt ķ ólgu hins lįtna R-lista berast žęr fréttir frį Ólafi F. Magnśssyni fyrrum sjįlfstęšismanni og óhįšum borgarfulltrśa, sem nś er oršinn frjįlslyndur aš flokkur hans sé til ķ slaginn. Žar talar leištoginn um aš aušvitaš muni hann og Margrét Sverris leiša listann. Žaš veršur seint sagt aš žau hafi veriš valin til frambošs meš lżšręšislegum hętti – hafa sennilega hist saman tvö yfir kaffibolla og plottaš sig saman um aš įkveša uppröšun efstu sęta. Hvenęr fór vališ fram?

Nś žegar aš endalok R-listans eru oršinn veruleiki vaknar óneitanlega sś spurning hvaša įhrif žessi nišurstaša hafi į sitjandi meirihluta ķ borgarstjórn Reykjavķkur. Enn eru nķu mįnušir til kosninga. Žaš veršur óneitanlega merkilegt aš fylgjast meš žvķ hvernig flokkunum žremur gengur aš vinna saman sem ein heild eftir žessi sögulegu žįttaskil. Žaš er žó vķst aš kosningabarįttan ķ Reykjavķk er hafin meš įkvöršun vinstri gręnna žess efnis aš aftengja sjśklinginn. Framundan eru vęntanlega flokkaframboš flokkanna sem hafa myndaš R-listann og mį bśast viš įtökum žeirra į milli, jafnt um atkvęšin og svo žaš hverjum žaš hafi veriš aš kenna aš R-listinn, sem stjórnaš hefur borginni ķ rśman įratug, leiš undir lok žrįtt fyrir aš vera meirihlutaafliš ķ borgarmįlunum. Žaš gęti oršiš mjög hart ķ įri mešal rśstanna innan R-listans ef fram heldur sem horfir.

Žegar aš haršvķtug kosningabarįtta er hafin mešal flokkanna žriggja og keppni um atkvęšin hefst getur allt gerst. Žaš mį žvķ alveg bśast viš lamašri pólitķskri forystu nęstu mįnušina. Hśn hefur reyndar ekki veriš beysin eftir öll borgarstjóraskiptin, en žaš stefnir skiljanlega ķ mun meiri įtök. Framundan er mjög hörš kosningabarįtta ķ höfušborginni. Žetta sįst best ķ gęr meš fundi borgarrįšs žar sem fulltrśar R-listans heitins įlyktušu śt og sušur og ekki laust viš aš Alfreš kallinn sé farinn aš strķša samstarfsmönnum sķnum og minni į sig ķ leišinni hvaš varšar leikskólamįlin. Er žetta žaš sem koma skal: veikburša eymdarmeirihluti sem karpar śt og sušur ķ kosningabarįttunni og kapphlaup um aš koma sér ķ fréttirnar. Žetta veršur mjög įhugavert į aš horfa fyrir okkur stjórnmįlaįhugamenn – en aš sama skapi skašar stöšu borgarinnar aš sjį pólitķsk hrossakaup og fjölmišlahosserķ hins lįtna kosningabandalags.

Į mešan R-listinn hefur gufaš upp og horfiš śt ķ myrkriš hefur Sjįlfstęšisflokkurinn ķ Reykjavķk horft į endinn į žessum eymdarferli R-listans, endalok klaufalegustu samningavišręšna seinni tķma, sem voru dęmdar til aš mistakast. Eins og sést hefur į nżlegum könnunum į Sjįlfstęšisflokkurinn góša möguleika į žvķ aš nį hreinum meirihluta ķ borgarstjórn og velta vinstriflokkunum śr sessi (veita žeim nįšarhöggiš eftir kjötkatlasušuna ķ OR og fleiri stöšum). Meš öflugum lista og góšri kosningastefnu mun Sjįlfstęšisflokkurinn sigra nęstu kosningar. Ķ grunninn séš veršur kosiš um žaš hvort borgarbśar vilja marka nżja sżn til framtķšar og kjósa öfluga forystu ķ borgarmįlunum eftir veiklulega forystu hins fallna R-lista. Grunnpunktur sjįlfstęšismanna veršur aš benda į ferska sżn til framtķšar og öflugt fólk sem sé tilbśiš til aš leiša af krafti žau mįl sem setiš hafa į hakanum hjį R-listanum.

Žaš blasir allavega viš aš mörg sóknarfęri eru framundan hvaš varšar Sjįlfstęšisflokkinn ķ borgarmįlunum, nś žegar aš hinn veiklulegi R-listi er kvaddur – įn alls söknušar jafnt stušningsmanna hans sem og andstęšinga.

Stefįn Frišrik Stefįnsson
stebbifr(a)simnet.is


„Ég sé bara svart žegar ég sé Ķhaldiš“

Björk Vilhelmsdóttir borgarfulltrśi Vinstri-gręnna er fulltśi afturhaldsaflanna sem rįšiš hafa rķkjum ķ Reykjavķkurborg ķ lišlega 11 įr. Ķ fréttum Stöšvar 2 ķ gęrkvöldi var hśn spurš aš žvķ hvort til greina kęmi samstarf Vinstri-gręnna og Sjįlfstęšisflokksins. Svör hennar voru žessi:

„Ég get ekki séš žaš. Ég meina, mér finnst sko...ég sé bara svart žegar ég sé Ķhaldiš. Og ég held aš mestu vonbrigšin ķ žessu mįli einmitt liggi hjį borgarbśum sem aš sjį fyrir sér aš hugsanlega muni Sjįlfstęšisflokkurinn koma hér til valda, žvķ aš žaš er žaš hręšilegasta – held ég – fyrir borgarbśa.“

Ummęli Bjarkar žykja mér lżsa vanviršingu viš žann stóra hóp borgarbśa sem styšur Sjįlfstęšisflokkinn. Hvers vegna ęttu žaš aš vera vonbrigši fyrir žann hóp borgarbśa aš Sjįlfstęšisflokkurinn komist hugsanlega til valda? Eru žeir kannski ekki eiginlegir borgarbśar ķ skilningi Bjarkar. Orš hennar lżsa fordómum og dęma sig sjįlf.

Ekki var sķšur athyglisvert aš heyra ummęli Steinunnar Valdķsar Óskarsdóttur borgarstjóra žegar hśn tjįši sig um fyrirsjįanlega endalok R-listasamstarfsins:

„Žaš hefur ekki veriš mįlefnaįgreiningur og viršist ekki vera mįlefnaįgreiningur nśna. Žaš er hins vegar viršist vera įgreiningur uppi sérstaklega af hįlfu Vinstri Gręnna svona um įkvešna ašferšafręši.“

Ummęlin stašfesta žaš sem svo oft hefur skiniš ķ gegn hjį R-listanum. Listinn er fyrst og fremst hręšslubandalag sem hefur žaš meginmarkmiš aš halda Sjįlfstęšisflokknum frį völdum og um leiš aš višhalda eigin völdum. Žegar žeir hagsmunir eru ķ hśfi eru mįlefnin aukaatriši. Ķtrekuš ummęli borgarfulltrśa R-listans stašfesta žetta nś sem fyrr. Įšur benti ég į žetta ķ grein  sem ég skrifaši viš sķšustu borgarstjóraskipti.

Žar sem meginmarkmiš R-listans hefur jafnan veriš žaš aš višhalda eigin völdum hafa hagsmunir borgarbśa gjarnan setiš į hakanum. Oft hafa flokkarnir žurft aš seilast langt til aš žóknast hver öšrum svo samstarfiš haldi. Žaš hefur jafnvel žurft aš gjalda dżru verši af fjįrmunum skattgreišenda, sem śtdeilt hefur veriš ķ gęluverkefni einstakra flokka sem aš listanum standi.

Mįl er aš linni. Žaš eru ekki vonbrigši aš hugsanlega komist Sjįlfstęšisflokkurinn til valda ķ borginni. Žvert į móti vekur žaš von um betri tķš fyrir borgarbśa žar sem hagsmunir žeirra verša settir ķ öndvegi.

Žorsteinn Magnśsson
thorstm(a)hi.is

Mįnudagspósturinn 15. įgśst 2005

Pįll Magnśsson, nżskipašur śtvarpsstjóri, lżsti žeirri skošun sinni į dögunum aš hann teldi aš ęskilegt vęri aš Rķkisśtvarpiš fęri af auglżsingamarkaši og auk žess aš bśiš yrši žannig um hnśtana aš stofnunin yrši almennt ekki ķ samkeppni viš einkaašila um efni. Ummęli Pįls féllu ķ misjafnan jaršveg eins og ešlilega er žegar um er aš ręša eins umdeilt efni og žaš hvernig eigi aš hįtta rekstrarformi Rķkisśtvarpsins. Ķ nżlegri įlyktun fagnaši Samband ungra sjįlfstęšismanna ummęlunum og hvatti ennfremur til žess aš gengiš yrši skrefi lengra og stofnunin einkavędd. Fulltrśar stjórnarandstöšunnar hafa hins vegar gefiš lķtiš fyrir ummęlin.

Samtök auglżsenda eru heldur ekki par hrifin af hugmyndum Pįls um aš Rķkisśtvarpiš eigi aš fara af auglżsingamarkaši og hafa lżst sig alfariš andvķg žeim. Yfirlżsing žess efnis birtist ķ Blašinu sl. fimmtudag og ķ Morgunblašinu ķ gęr sunnudag. Mį meš sanni segja aš žar séu ótrślegustu hlutir tķndir til ķ žvķ skyni aš mįla skrattann į vegginn yršu hugmyndir Pįls aš veruleika. Efni yfirlżsingarinnar gengur sķšan aš stóru leyti śt į aš reyna aš sżna fram į aš sś breyting myndi koma sér illa fyrir almenning. Mętti helzt halda aš einhver mannréttindasamtökin hefšu samiš hana en ekki hagsmunasamtök ķslenzkra auglżsenda sem ešli mįlsins samkvęmt hafa žann tilgang einan aš standa vörš um hagsmuni sinna félagsmanna.

Samtökin segja žannig t.a.m. aš ef Rķkisśtvarpsins nyti ekki viš į auglżsingamarkaši myndi ašgengi auglżsenda aš almenningi minnka žar sem mišlar stofnunarinnar nįi augum og eyrum flestra landsmanna auk fólks sem ekki sé hęgt aš nį til nema ķ gegnum žį. Ennfremur aš erfišara yrši fyrir almenning aš afla sér upplżsinga um vörur og žjónustu yrši žetta raunin. Gera mį žó fastlega rįš fyrir aš flestir landsmenn yršu eftir sem įšur fęrir um aš nįlgast auglżsingar ķ gegnum ašra mišla žó Rķkisśtvarpiš hyrfi af auglżsingamarkaši žrįtt fyrir augljósa vantrś Samtaka auglżsenda į getur žeirra ķ žeim efnum.

Samtökin telja ennfremur aš brotthvarf Rķkisśtvarpsins af auglżsingamarkaši myndi leiša til žess aš dżrara yrši fyrir auglżsendur aš koma skilabošum sķnum į framfęri viš neytendur. Framboš auglżsingatķma myndi minnka meš tilheyrandi veršhękkunum til auglżsenda sem aftur myndi leiša til hękkunar į verši į vöru og žjónustu žar sem auglżsendur žyrftu aš leita dżrari leiša til aš koma upplżsingum um vöru sķna og žjónustu į framfęri. Ekki er žó greint frį žvķ ķ hverju žessi aukni kostnašur myndi felast, hvort veršiš hjį Rķkisśtvarpinu sé svona miklu hagstęšara eša hvaš. Veršur aš telja ólķklegt aš svo sé eša aš žaš liggi til grundvallar žessum oršum.

Engin įstęša er žó til žess aš ętla aš ekki yrši nógir til aš fylla žau skörš į ķslenzkum auglżsingamarkaši sem sköpušust viš brotthvarf Rķkisśtvarpsins af honum og tryggja žannig ešlilega samkeppni eftir sem įšur sem og nęgt framboš į auglżsingatķma. Žaš er žvķ śt ķ hött aš ętla aš kostnašur auglżsenda myndi hękka viš žį breytingu. Hśn myndi einmitt auka svigrśm einkaašila į auglżsingamarkaši, eins og fram kemur ķ įlyktun SUS, og leiša til žess aš einkaframtakiš fengi aš njóta sig enn frekar į markaši sem Rķkisśtvarpiš hefur allt of lengi sett mark sitt į. Samtök auglżsenda hafa hins vegar įkvešiš aš gefa sér žį forsendu fyrirfram ķ yfirlżsingu sinni aš einkaašilar myndu ekki geta fyllt skarš Rķkisśtvarpsins hyrfi žaš af auglżsingamarkaši og aš notkun almennings į öšrum mišlum, ķ žvķ skyni aš nįlgast auglżsingar, myndi ekki aukast viš žaš.

Samtökin segja svo aš žaš myndi leiša til hęrri afnotagjalda ef Rķkisśtvarpiš yrši tekiš af auglżsingamarkaši mišaš viš óbreyttar rekstrarforsendur. Tilgangurinn meš žessu viršist vera sį einn aš fį fólk upp į móti hugmyndinni, enda ekkert gefiš aš žessi breyting myndi žżša hękkun į afnotagjöldum. Žannig vęru aukin framlög frį rķkinu lķka möguleg leiš žó žaš hvarfli aušvitaš ekki aš mér aš męla meš žvķ. SUS benti einmitt į ķ įlyktun sinni um mįliš aš samhliša žvķ aš Rķkisśtvarpiš fęri af auglżsingamarkaši ętti aš draga śr umsvifum stofnunarinnar og žar meš śtgjöldum. Žaš kęmi auk žess ekki til greina aš henni yršu “bęttar upp” žęr tekjur sem hśn yrši af meš žeirri breytingu meš auknum įlögum į landsmenn. Žaš er žvķ alger óžarfi aš vera aš hręša fólk meš hęrri afnotagjöldum yrši Rķkisśtvarpiš tekiš af auglżsingamarkaši.

Nįlgun Samtaka auglżsenda į mįlinu felur reyndar ķ sér įkvešna žverstęšu žar sem yfirlżsing žeirra gengur aš miklu leyti śt į einhvern meintan rétt almennings į aš hafa ašgang aš auglżsingum. Į sama tķma telja samtökin aš almenningur myndi ekki auka notkun sķna į öšrum fjölmišlum sem byšu upp į auglżsingar vęri Rķkisśtvarpiš tekiš af auglżsingamarkaši. Žaš er žvķ ekki hęgt aš skilja žetta öšruvķsi en svo aš žaš sé mat Samtaka auglżsenda aš almenningur į Ķslandi sękist ekkert sérstaklega eftir žvķ aš sjį eša heyra auglżsingar, annars myndi hann vęntanlega reyna aš bęta sér žaš upp aš Rķkisśtvarpiš hętti aš sżna auglżsingar meš žvķ aš leita ķ auknum męli annaš. Žetta gengur aušvitaš ekki upp. Žarna er ašeins veriš aš beita almenningi fyrir sig eigin hagsmunum til framdrįttar.

Aš lokum er rétt aš nefna sķšustu įstęšuna sem Samtök auglżsenda nefndu ķ yfirlżsingu sinni žvķ til réttlętingar aš Rķkisśtvarpiš yrši įfram į auglżsingamarkaši. „Og aš sķšustu mį ekki gleyma žvķ aš auglżsingar hafa, auk upplżsingahlutverksins, įkvešiš afžreyingar- og skemmtanagildi, og geta jafnvel lengt lķf fólks ef rétt er aš hlįturinn lengi lķfiš eins og rannsóknir benda til!“ Žessi sķšasta setning segir sennilega meira en margt annaš um hriplekan mįlflutning Samtaka auglżsenda ķ žessum efnum og örvęntingarfulla višleitni žeirra til aš tķna ótrślegustu hluti til ķ žvķ skyni aš réttlęta žį afstöšu sķna aš rķkiš eigi įfram aš vera ķ samkeppni viš einkaašila į ķslenzkum auglżsingamarkaši.

Hjörtur J. Gušmundsson
hjorturg(a)hi.is


Hręšslubandalagiš R-listinn

Žaš viršist ętla aš dragast eitthvaš aš gefa śt dįnarvottorš į R-listann. Enginn vill jś vera sakašur um aš hafa bundiš endi į žetta ,,farsęla” samstarf. Nś er fundaš dag eftir dag og engin nišurstaša fęst ķ mįliš. Mašur hefši nś haldiš aš R-listamenn vęru komnir meš góša reynslu į neyšarfundi og krķsuįstand eftir tvenn borgarstjóraskipti og alla žį neyšarfundi sem haldnir voru ķ tilefni žeirra. En eins og įšur sagši hefur ekki komiš nein nišurstaša um samstarf flokkanna sem mynda R-listann.

Žaš er s.s. engin furša aš R-listamönnum gangi illa setja saman. Žaš hręšslubandalag sem myndaš hefur veriš um R-listann er hugsjónalaust og į sér engar stošir meš framtķš borgarinnar aš leišarsljósi. Egill Helgason skrifar įgęta grein į sķšu sķna ķ gęr žar sem hann fer ķ grófum drįttum yfir stöšuna ķ R-listanum. Žar segir Egill m.a.

,,Stefįn Hafstein skrifaši um daginn aš R-listinn hefši nįš markmišum sķnum. Hvaša markmiš voru žaš? Ašalmįliš ķ hverri borg er skipulagiš; žaš hefur įhrif į allt annaš ķ borginni. Hefur žaš batnaš ķ tķš R-listans?

Nei, žaš hefur versnaš. Ķ tólf įr hefur R-listinn ekki haft neinar hugmyndir ķ skipulagsmįlum. Lęgsti samnefnarinn ręšur alltaf; žaš er aldrei hęgt aš ganga lengra en sį tregasti leyfir. Žess vegna halda hlutirnir bara įfram aš dankast.”

Žaš er alveg rétt hjį Agli aš žaš er alltaf lęgsti samnefnarinn sem rįšiš hefur feršinni ķ stefnumįlum og framkvęmdum R-listans. Lišsmönnum bandalagsins er svo ķ mun aš halda žvķ gangandi aš žeir eru tilbśnir til aš fórna öllum sķnum hugmyndum, hugsjónum og stjórnmįlaskošunum til žess eins aš halda lķfi ķ dżrinu sem žó hreyfist ekki neitt. Žegar menn gįtu ekki vališ sér borgastjóra į eftir Žórólfi Įrnasyni völdu menn lęgsta samnefnarann sem menn śr öllum flokkum gętu stjórnaš. (Žaš veršur athyglisvert aš fylgjast meš framtķš Steinnunnar Valdķsar žegar R-lista samstarfiš slitnar žvķ hśn sagši žegar hśn varš borgarstjóri aš hśn liti fremur į sig sem ,,R-lista menneskju heldur en Samfylkingamanneskju”) Menn hafa vališ lęgsta samnefnarann žegar kemur aš skipulagsmįlum, menn hafa veriš tilbśnir aš eyša hverju sem ķ hvaš sem er til aš hafa alla įnęgša. Žaš vęri gaman aš vita hvernig samstarfinu hefši vegnaš ef einhver hefši sagt stopp viš Alfreš fyrir nokkrum įrum!!

Žaš sem er einnig athyglisvert žessa dagana er aš samstöšuleysi R-listans snżst ekki um pólitķsk mįlefni s.s. skatta, leikskóla, skipulagsmįl og svo frv. Heldur snżst deila žeirra og allir ,,mįlefnafundirnir” um žaš eitt hvernig standa skuli aš uppröšun listans fyrir komandi kosningar, hver fęr hvaša embętti og hvernig völdum skuli skipt. Borgarbśar og žau mįlefni sem viškoma žeim viršist vera aukaatriši. Žetta eru einmitt flokkarnir (žó ašallega Samfylking og Vinstri Gręnir) sem sakaš hafa Sjįlfstęšisflokkinn um aš vera valdagrįšugur flokkur og haft hafa upp įsakanir upp į einstaka stjórnmįlamenn um aš setja ķ stól sķnum af valdagręšginni einni saman.

Ég gęti alveg skiliš aš R-lista samstarfiš myndi halda ef menn kęmu sér saman um mįlefni sem snśa aš borgarbśum. Og žį aš sama skapi ef menn myndu įkveša aš slķta žvķ ef ekki nęšist samstaša um stęrstu mįlefnin. En eins og įšur sagši viršist žaš skipta minnstu mįli ķ herbśšum R-listans. R-listinn er hręšslubandalag sem snżst um žaš eitt aš halda völdum og halda Sjįlfstęšisflokknum frį völdum ķ borginni. Mįlefnin eru engin en stöšurnar margar. R-lista samstöšuleysiš s.l. 11 įr hefur ekki bitnaš į Sjįlfstęšisflokknum heldur į borgarbśum öllu. Reykvķkingar eiga betra skiliš.

Gķsli Freyr Valdórsson

gislifreyr(a)simnet.is

Powered by Hexia

Einkarekstur į fjarskiptamarkaši į nż

Nżlega var fagnaš 100 įra įrtķš fjarskipta hér į landi, žegar Og Vodafone gaf minnisvarša um fyrsta loftskeytiš sem barst hingaš til lands į vegum Marconi félagsins. Var žaš sannarlega viš hęfi aš samkeppnisašili rķkisfyrirtękisins Sķmans (sem var) skyldi koma aš žvķ er žessara merku tķmamóta var minnst, enda var Marconi félagiš einkafyrirtęki, hvers umbošsmašur hér į landi var hinn framsżni Einar Benediktsson. Félag žetta starfaši ķ um eitt įr hér į landi, žegar rķkisstjórn Ķslands svo gerši samning viš ,,Mikla Norręna” um sęstreng til landsins ķ gegnum Fęreyjar og Hjaltland, sem fékk jafnframt einkaleyfi į fjarskiptarekstri til og frį landinu. Į sama tķma var Landsķmi Ķslands stofnašur og mį žį segja aš samkeppni ķ ķslenskum fjarskiptamarkaši hafi veriš stöšvuš. Einkaleyfiš rann svo śt 1. september 1926 og tók žį Landsķminn viš rekstri sęsķmastöšvarinnar į Seyšisfirši. En žetta tękifęri var ekki notaš til aš koma į frelsi į fjarskiptamarkaši og žurftu Ķslendingar aš bķša til 1. janśar 1998 eftir žvķ.

Sķšan hafa vaxiš upp öflugir samkeppnisašilar viš Sķmann, og er Og Vodafone, sem minnst var į hér aš framan, afkomandi flestra žeirra fyrirtękja sem spruttu upp ķ kjölfar žessa frelsis. Žvķ er žaš engin furša aš žaš fyrirtęki hafi įkvešiš aš minnast sérstaklega į fjarskiptin į vegum Marconi félagsins, enda er žaš ķ bullandi samkeppni viš afkomenda žess fyrirtękis sem hrakti Marcon félagiš af markašnum meš rķkisvernd. En nś loksins er rķkiš loksins algerlega komiš śt śr žessum markaši meš žeim tķmamótum sem įttu sér staš į fimmtudaginn fyrir viku er skrifaš var undir sölu Sķmans til einkaašila. Ķhaldsmanni eins og mér finnst aušvitaš sem rķkiš hafi aldrei įtt aš skipta sér af žessum markaši ķ upphafi, en žaš vęri lķklegast aš sķmamarkašurinn vęri mun žróašri og ķ miklum mun meira jafnvęgi en raunin varš.

Afskipti rķkisins af fjarskiptamarkašnum er žó žvķ mišur alls ekki aš fullu lokiš. Samkeppnislög og stofnanir rķkisvaldsins sem eiga aš framfylgja žeim hafa tekiš viš, og mį vęnta žess aš žetta muni halda įfram aš setja frjįlsum markaši og fyrirtękjum į honum skoršur sem dragi śr hagnaši, hagkvęmni og lķklegast žegar upp er stašiš, samkeppni. Žó er žaš mun skįrra fyrirkomulag en var og veršur aš lķta į žaš ķ žvķ ljósi. Glešjast yfir žvķ sem glešilegt er, aš rķkiš hefur stórminnkaš afskipti sķn af žessum markaši, žó ekki sé gengiš jafn langt og margir frjįlshyggjumenn myndu vilja sjį. Smį skref ķ rétta įtt eru oft mun farsęlli en stór stökk og umbyltingar, og mį jafnframt vel fęra rök fyrir aš samkeppniseftirlit sé naušsynlegt vegna žeirrar skekkju sem nś žegar er komin inn ķ kerfiš vegna įratuga einokunarstöšu Landsķmans.

Į hinn bóginn er hérna veriš aš byggja upp alveg nżtt kerfi rķkisumsvifa ķ kringum žessa eftirlits- og samkeppnismįlaflokka, sem alveg hefši veriš hugsanlegt aš komast hjį. Hvort samkeppniseftirlit er naušsynlegt eša til ama er og veršur eitt helsta deilumįl a.m.k. į hęgri vęng stjórnmįlanna um ókomna tķš. Viš getum žó allir veriš sammįla um aš sala Sķmans hafi veriš heillaskref sem styrkja muni efnahag landsins, en sķšan kemur upp önnur deila, hvaš į aš gera viš peningana sem śr sölunni komu? 67 milljaršar króna (ž.e. 67 žśsund milljónir) sem menn hafa velt fyrir sér aš setja ķ stórvirki sem einungis vęri žörf į aš fara śt ķ einu sinni, svo sem hugmyndir um hįtęknisjśkrahśs (hef fjallaš um slķkar hugmyndir ķ pistli hér į vefnum įšur), stórfelldar vegaframkvęmdir eša annaš slķkt.

Żmsum į vinstri kanti ķslenskra stjórnmįla žykir žessi upphęš mögur, alla vega mišaš viš žęr upphęšir sem žeir telja žetta ,,žjónustufyrirtęki ķ almannažįgu” sem er oršskrķpiš sem margir žeim megin vilja nota, geta gefiš af sér nęstu įrin mišaš viš hagnaš sķšustu įra. Žessir ašilar viršast ekki įtta sig į aš fyrirtękiš hefur veriš lįtiš borga śt óvenjumikinn hagnaš undanfarin įr, žar eš eigandinn, rķkiš, er ķ raun aš fį śt śr fyrirtękinu uppsafnašan hagnaš žess. Einnig mį benda į aš žetta eru lęgri upphęšir en rķkiš er aš borga įrlega ķ vexti af skuldum, svo mišaš viš žaš vęri langfarsęlast aš nota peningana til aš borga upp skuldir og žannig losna viš gķfurlegan vaxtakostnaš til lengri tķma litiš. Margt annaš hefur veriš tżnt til ķ žeirri višleitni vinstrimanna aš halda aftur af framžróun (eša afturhvarfi til hins gamla og góša), svo sem aš kaupendur fyrirtękisins myndu taka allt aš lįni og fį žį peninga til baka meš hęrri įlögum į višskiptavini. Slķk rök falla sjįlfkrafa um sjįlft sig, enda er samkeppnin svo hörš į žessum markaši aš ekki er mikiš svigrśm til hękkana.

Einnig er ljóst aš žar sem lķfeyrissjóširnir eru stór hluti kaupenda sem og eigendur eins rķkasta fyrirtękis Ķslendinga aš hér eru engir aukvisar į ferš og žeir hafa svo sannarlega efni į žessu. Sérstaklega žar sem žeir viršast hafa nokkuš skżra sżn um hvert stefna eigi meš fyrirtękiš ķ framtķšinni. Vissulega vęri gaman aš sjį Ķslendinga fara ķ śtrįs ķ žessum efnum eins og svo mörgum öšrum. Ég óska nżjum eigendum til hamingju meš kaupin, sem og Ķslendingum til hamingju meš hiš góša söluverš. Vonum aš žeim peningunum verši vel variš.

Höskuldur Marselķusarson

 


Nęsta sķša »

Įgśst 2017
S M Ž M F F L
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband