Leita frttum mbl.is
Embla

Kosningavetur framundan - verum vakandi

N fara prfkjrin a hefjast ar sem flokkarnir velja frambjendur sna fyrir kosningarnar nsta vor. a verur gaman a fylgjast me v nstu vikur og mnui egar frambjendur fara a kynna sig og fyrir hva eir standa. sumum flokkum eins og Samfylkingunni til dmis, skipta prfkjr litlu enda hafa menn veri frir fram og til baka ef a hentar forystu flokksins. Gott dmi er egar minn gti kennari, Eirkur Bergmann, var frur til lista fyrir sustu kosningar af v a allt einu datt nverandi formanni hug a gefa kost sr sti lista Samfylkingarinnar. Hn bei a sjlfsgu anga til a prfkjrinu vri loki og tti g hugmynd a setja til hliar flk sem hafi lagt sig mikla vinnu prfkjri, enda Samfylkingin fnaberi lrisins. En etta var n sm trdr svona strax byrjun.

lok sasta rs birti g grein hr sunni ar sem g velti v fyrir mr hvort a rekstur rkisins s of gur um essar mundir. a sem g vi me v er a hr undanfarin r hafa skattar veri a lkka (ltillega) og einnig hefur rki veri a greia niur erlendar skuldir snar sem dag eru sralitlar. A borga skuldir og lkka skatta er eitthva sem vinstri menn hafa aldrei veri hrifnir af. sta ess a greia niur erlendar skuldir vildu vinstri menn Alingi frekar hira hugsanlegar argreislur r Smanum rkiskassann (sem komust ekki hlfkvisti vi vextina sem lgust ofan erlendu lnin).

Ef fer sem horfir verur rkiskassinn rekinn me hagnai aftur nsta ri. sasta ri var 130 milljara tekjuafgangur af rkinu (g tel nausynlegt a tala hr um ,,rki en ekki hi opinbera v flest sveitaflg landinu stefna fjrmlum snum ara tt). rtt fyrir mikinn tekjuafgang hafi nverandi rkisstjrn a ekki sr a lkka skatta enn frekar fullt svigrm vri til ess. a er vissulega miur.

En fari a n annig a nsta sumar veri myndu hr vinstri stjrn er full sta til a hafa hyggjur. hefur s stjrn fullt tkifri til a bi hkka skatta og hkka skuldir rkisins. Rekstur Reykjavkurborgar s.l. 12 r er gott dmi. ar byrjuu skuldirnar a hkka mjg hratt og sustu r R-listans byrjuu skattar og aukagjld a hkka til a eiga fyrir essu llu saman. Vinstri stjrn gti e.t.v. auki auki skuldirnar verulega fjrum rum n ess a hkka skatta. Skattahkkunin fylgir fljtlega eftir.

a er v full sta fyrir sem er annt um efnahag landsins a hafa augun opin komandi vetri. Stjrnmlamenn vilja gjarna lofa upp ermina sr egar kemur a kosningum enda auvelt a lofa a borga eitthva me peningum sem maur ekki sjlfur. Stareyndin er hins vegar s a n er fullt svigrm til skattalkkanna.

Brnasta ,,tgjaldarverkefni rkissins er a tryggja varnir landsin, efla Landhelgisgsluna og auka ryggi borgaranna. egar v hefur veri mtt er full sta til a lkka skatta og leyfa einstaklingum a njta ess sjlfir sem eir vinna sr inn.

Gsli Freyr Valdrsson
gislifreyr(a)simnet.is


Schengen skapar ruggari landamri

ann 25. gst sl. tku Finnar n upp hefbundi landamraeftirlit gagnvart rum aildarrkjum Schengen-samstarfsins eftir. stan var fundur evrpskra og asskra ramanna sem fram fr Helsinki dag og gr. morgun verur hefbundnu landamraeftirliti aftur htt. mis nnur aildarrki samstarfsins hafa gripi til essara agera undanfrnum rum vegna hlistra atbura ar sem talin hefur veri rf auknu ryggi. .m.t. vi slendingar, t.d. vegna vorfundar Atlandshafsbandalagsins 2002 og heimsknar forseta Kna til landsins um sumari.

a er v nokku ljst a landamraryggi aildarrkja Schengen-samstarfsins hefur ekki aukizt vi aildina. Ef a telzt liur v a auka landamraryggi a hverfa til hefbundins landamraeftirlits eins og a var fyrir daga samstarfsins segir a sig vntanlega sjlft a staan eftir aildina a Schengen felur sr minna ryggi. Annars yrfti varla a hverfa til "gamla" fyrirkomulagsins egar atburir eiga sr sta ar sem talin er rf auknu ryggi.

Hgt vri a halda mun lengri tlu um Schengen-samstarfi, en g lt ngja a essu sinni a vitna varp sem Dav Oddsson, fyrrv. forstisrherra, hlt 18. oktber 2002 mlingi Lgfringaflags slands um fr yfir landamri ar sem Dav sagi m.a. a ekki vri hgt a bera mti v a aildin a samstarfinu hefi veikt landamraeftirlit hr landi:

"Markmi Schengen-samstarfsins er a tryggja frjlsa fr flks innan aildarrkja ess me v a fella niur landamravrslu milli eirra, en styrkja um lei eftirlit me ytri landamrum eirra og svonefndra riju landa og koma upp flugri lgreglusamvinnu v skyni. etta m teljast elileg run meginlandi Evrpu vegna ess a ar hafa rkin fyrir lngu gefist upp a halda uppi eftirliti landamrum sn milli. En mli kann a horfa nokku annan veg vi gagnvart eyrkjum, sem af landfrilegum stum hafa alla buri til a halda uppi flugu landamraeftirliti og n a v leyti sama ea jafnvel mun betri rangri en a er stefnt me Schengen-samstarfinu. Niurstaan Bretlandi og rlandi var s, a eir myndu fram gta sjlfir eigin landamra, en niurstaan hr var sem kunnugt er s - einkum af trygg vi grannrkin annars staar Norurlndum og svonefnt norrnt vegabrfasamband - a flytja eftirlit me landamrum okkar fr Keflavk alla lei til Mlan, Madrid og Mykonos, svo dmi su tekin, svo traustvekjandi sem a kann annars a ykja, og leggja stainn traust okkar og trna sameiginlega gagnabanka Schengen-samstarfsins."

---

dag er ess minnst a fimm r eru liin fr hinni hryllilegu og villimannlegu hryjuverkars Bandarkin 11. september 2001. Vi hald.is vottum Bandarkjamnnum, og srstaklega eim sem misstu stvini rsinni, sam okkar og viringu.

Hjrtur J. Gumundsson
hjorturg@hi.is


Gullkorni sunnudegi

Indeed, in my view mass migration and the management of immigration is now the greatest challenge facing all European governments. [...] We have to get away from the notion that anyone who wants to talk about immigration is somehow a racist.

Dr. John Reid,
innanrkisrherra Breta ru hj DEMOS9. gst 2006.


Sjlfstisflokkurinn

g var einu sinni mjg hrifinn af Sjlfstisflokknum. g er a ekki lengur. g hef margt vi flokkinn a athuga. Mjg margt.

Hins vegar ber flokkurinn hfu og herar yfir ara flokka sem a bja munu fram nstkomandi kosningum, nema a einhver ur ekktur flokkur veri til me skjtum htti tka t.

eir sem hyggjast kjsa einhvern annan flokk en Sjlfstisflokkinn nstu kosningum ttu a spyrja sig eftirfarandi spurninga: Ertu tilbinn til a sj eignarskattinn endurvakinn? Hva me htekjuskattinn? Tekjuskattur var lkkaur um 3% sasta kjrtmabili, viltu sj lkkun ganga til baka? Viltu a erfarfjrskatturinn hkki aftur? Svona mtti lengi telja

Sjlfstisflokkurinn hefur lkka skatta fyrirtki r tpum 50% niur tp 25% sinni valdat. Rekur kanski lti fyrirtki? Hvernig fyndist r a borga 50% skattinn?

Ef a Sjlfstisflokkurinn myndar ekki meirihluta eftir nstu kosningar verur hr vinstristjrn. a er ekkert flknara. Vinstristjrnir einkennast af samdrtti, atvinnuleysi, hum skttum og auknu skrifri og leiindum, sem hjkvmilega fylgir auknum verkefnum hins opinbera. Vinstrimenn vilja veita rkinu endalaus verkefni llum mgulegum svium.

Skrra er a glma vi ennslu en kreppu.

Sindri Gujnsson
sindri79(a)gmail.com


Meiri sam me Hezbollah en sraelum

Lg Hezbollah

Samkvmt nlegri knnun hfu slendingar frekar sam me Hezbollah-lium en sraelum mean tk essara aila stu. etta er til marks um a eitt megin markmi og herbrag Hezbollah hafi gengi upp.

eir geru viljandi einungis rsir sraela fr skotpllum sem eir stasettu mitt fjlmennum fjlskyldu hverfum, til a tryggja a mannfall yri sem mest egar sraelar myndu bregast vi. Me essu var best tryggt a neikv umfjllun um sraela vihldist.

Frttaflutningur af jningum sem sraelar llu Lbnum var ktur og stur. Sagt var fr v a 56 manns hefu di orpinu Kana. Nokkru seinna var a stafest a einungis 28 hefu ltist. Haft var eftir forseta Lbanons frttum heimsins, Siniora, a 40 manns hefu di orpinu Hula, um lei og hann hvatti alla utanrkisrherra Arabarkja til a krefjast vopnahls n skilyra. Sar viurkenndi Siniora a einungis 1 hefi di Hula. Upp komst einnig um msar falsaar frtta myndir um sir, svo og a margir eir sem myndair voru sem hjlparstarfsmenn og frnarlmb, voru beinlns starfsmenn Hezbollah.

a vantai hinsvegar eitthva upp singinn egar a segja tti frttir af ney ea jningum meal almennra borgara srael. g var a minnsta ekki var vi eins mikinn frttaflutningum af eim rmlega milljn sraelum sem urftu a ba sprengjubyrgjum heilan mnu, ea um 300.000 sem flu heimil sn anna. a er kannski hgt a segja a sraelar hafi sloppi vel ljsi ess a 3970 eldflaugum var skoti land eirra. Ekki nema 160 manns ltust og einungis 4262 urftu a fara sjkrahs. Beint efnahagstjn sraelar var 1.400.000.000 dollarar, og ekki hafa eir krafi Hezbollah, ea stuningsmenn eirra (ran og Srland) um btur.

Annars er megin munurinn Hezbollah og sraelum s, a sraelar ltu rigna mium me avrunum fyrir breytta borgara, og eir hvattir til a yfirgefa au svi sem til sti a sprengja. Hezbollah hafi a hins vegar a srstku markmii a drepa breytta borgara, bi srael og Lbanon.

Sindri Gujnsson
sindri79(a)gmail.com

(Myndirnar a nean sna annars vegar Hezbollah-lia fjldafundi heilsandi me nasistakvejunni og hins vegar melimi svokallari "barnadeild" innan Hezbollah-samtakanna hersningu.)


Frjlslynt hald hald.is

Edmund Burke

Sjlfsagt hafa einhverjir velt v fyrir sr hvaa hugmyndafri nkvmlega vi ahyllumst sem stndum a Veritas og hald.is. Margir hafa lka e.t.v. velt fyrir sr hvers vegna vi hfum veri a stofna hugveitu me a a markmii a leggja herslu hugmyndafri haldsstefnunnar sem mrgum ykir sennilega egar hafa mikil tk og hrif slandi. egar minnst er hald verur n efa mrgum hugsa til ess sem kalla mtti evrpskt hald sem er t af fyrir sig vel skiljanlegt enda er a a hald sem sgulegu samhengi hefur lengst af veri berandi innan Sjlfstisflokksins. etta lsir sr t.d. eirri afstu a vilja ekki afnema landbnaarkerfi ea selja Rkistvarpi, eitthva sem vi sem stndum a hald.is viljum hins vegar gera hi fyrsta.

essi evrpska haldssemi er enn dag randi hugmyndafri flestum svoklluum hefbundnum hgriflokkum meginlandi Evrpu sem og hinum Norurlndunum. arna er um a ra haldsmenn sem eru almennt s engir srstakir hugamenn t.a.m. um a lkka skatta, draga r mistringu ea minnka reglugerafargan eir eigi a stundum til a tala fyrir slku yfirleitt mjg hflegum ntum. essir flokkar eru gjarnan hlynntir verndartollum, opinberum niurgreislum og alls kyns afskiptum rkisvaldsins af hinum og essum svium jflagsins s.s. menningarmlum. eir eru ennfremur tortryggnir frjls viskipti milli landa og markassva og geta jafnvel veri mjg haldssamir velferarkerfi landa sinna.

etta hald er a okkar mati ekki hgrisinna heldur besta falli einhvers konar mijustefna. Jacques Chirac er kannski gtis dmi um slkan haldsmann. T.a.m. hefur hann tala mjg afgerandi gegn frverslun gegnum tina og fyrir v a teknir veri upp verndartollar Frakklandi auknum mli til a vernda innlenda framleislu fyrir samkeppni vi nnur lnd. a er deginum ljsara fr okkar bjardyrum s a Chirac er ekki hgrimaur.

Munurinn meginlandshugsunarhttinum og eim engilsaxneska kom einmitt vel fram deilum Frakka og Breta sumari 2005 kjlfar ess a fyrirhugari stjrnarskr Evrpusambandsins var hafna Frakklandi og Hollandi. Chirac sagi stjrnarskrnni hafa einkum veri hafna Frakklandi vegna ess a hn vri alltof frjlslynd efnahagsmlum a engilsaxneskri fyrirmynd. Bretum fannst stjrnarskrin hins vegar engan veginn ngu frjlslynd efnahagsmlum og andstaan vi hana var ekki szt eim forsendum auk lrisins og fullveldisins. Samt er vinstristjrn Bretlandi!

a hald sem vi ahyllumst meginatrium mtti kalla engilsaxneskt ea jafnvel amerskt. a er stundum kalla upp ensku "right conservatism" ea "free-market conservatism". Bretlandi hefur etta hald gjarnan veri nefnt frjlslynt hald. mjg stuttu mli felur s haldssemi sr frjlslyndi efnahagsmlum en aftur haldssemi siferismlum ea persnulegum mlum eins og au ml eru stundum kllu lka. Ennfremur erum vi hlynntir flugri lggslu, landvrnum o.s.frv. Finna m gtis skilgreiningu essari haldssemi amerska frjlshyggjuvefnum Advocates for Self-Government:

"Conservatives tend to favor economic freedom, but frequently support laws to restrict personal behavior that violates "traditional values." They oppose excessive government control of business, while endorsing government action to defend morality and the traditional family structure. Conservatives usually support a strong military, oppose bureaucracy and high taxes, favor a free-market economy, and endorse strong law enforcement."

etta er haldssemi sem hefur a okkar mati alls ekki veri ngu berandi jflagsumrum slandi og v viljum vi breyta.

Hjrtur J. Gumundsson
hjorturg@hi.is


Tekjujfnun

slenska orabkin skilgreinir ori tekjujfnun sem ,,a a jafna tekjur milli manna. Merking orsins er greinileg, en hvernig er tekjujfnun verki? slandi fer fram tekjujfnun hverjum degi. Deilt er daglega um hversu mikil hn a vera og hvaa formi hn skal framkvmd. Dmi um tekjujfnun er niurgreisla lyfja- og heilbrigisjnustu. Hvernig ? J, af v a s sem ntir sr slka jnustu er ekki a greia fyrir hana a fullu heldur fr s sami hluta jnustunnar/vrunnar niurgreidda r rkissj. Allir vita a fjrmagn a sem situr rkissj verur ekki til af sjlfu sr.

Maur sem missir vinnuna fr greiddar atvinnuleysisbtur. S sem ur hafi vinnu en hefur hana ekki n hefur rtt v a f atvinuuleysisbtur greiddar r rkissj. S sem slasast ea veikist og getur ekki unni fr greiddar rorkubtur r rkissj. Flk me brn fr greiddar barnabtur og flk sem skuldar kvena upph fr greiddar vaxtabtur. Allt r hinum ,,sameiginlega sj. Tekjujfnun sr sta egar flk sendir brnin sn skla. Hvorki foreldrar sklabarnanna n brnin sjlf greia fullt ver fyrir jnustuna. a er ekkert keypis. a er alltaf einhver sem greiir.

En burts fr v hvort a tekjujfnun s rttltanleg ea ekki getur hn talist bi sanngjrn og sanngjrn.

Dmi um sanngjarna tekjujfnun.

a er alltaf gaman a hugsa sr auveld dmi egar maur veltir fyrir sr hugmyndafri. Vi skulum gefa okkur eftirfarandi umrunnar vegna:

Gefum okkur tuttugu manna hp staddan eyieyju. Einn daginn fist barn sem hvorki getur gengi n nota hendurnar af neinu ri. egar fram la tmar mun essi einstaklingur ekki geta s fyrir sr sjlfur, hann mun ekki geta veitt sr til matar, sma hsaskjl og svo framvegis.

eim ailum sem fyrir eru eyjunni ber siferisleg skylda til a fa og kla ennan einstakling vitandi a hann muni lta lfi ef svo er ekki gert. a gera hinir barnir me v a leggja sig einhverja vinnu til a sinna essum einstakling. Afskiptaleysi eirra af einstaklingnum vri mannlegt.

etta ir ekki a fatlai einstaklingurinn geti sett upp krfur um hvernig hann vill hafa hlutina kringum sig. a arf hann a semja um vi hina ba eyjunnar.

Ef dmi er frt til ntma vestrns lands liggur augum uppi hvernig essari tekjujfnun skal htta. fram vinna bar landsins og s hluta launa sinna til eirra sem ekki geta bjarga sr sjlfir.

Dmi um sanngjarna tekjujfnun.

Hr skal teki fyrir anna dmi. Aftur skal haldi eyieyjuna ar sem kveinn fjldi manna. Fddir eru tveir arir drengir, Ptur og Pll. eir eru n komnir eigin byrg. eir hafa lrt a veia sr til matar og kunna a sama skapi a reisa sr hsaskjl og ba sr til ft. Einnig skal teki fram a eir hafa bir lkamlega buri til a gera alla fyrrnefnda hluti.

Ptur kveur n a hann tli ekki a vinna. Hann er orinn latur og nennir ekki a vinna sr til matar. Ber hinum bum eyjunnar einnig a fa hann og kla eins og eir gera vi fatlaa einstaklinginn ur? Nei, langt v fr. Ef hann hefur buri til a fa sig og kla sjlfur skal hann gera a sjlfur.

Ef hann n ftbrotnar og getur ekki veitt sr mat mnu. Ber eim skylda til a fa hann? Nei, ekki heldur. eim ber ekki skylda til ess a vissulega s eim heimilt a sna ann brurkrleika a hjlpa honum. Hann hefi hins vegar tt a safna sr mat annig a hann gti n bjarga sr mnu ef enginn eyjunni vildi vera svo vnn a fa hann mean veikindum hans stendur.

Pll er aftur mti frumlegri en Ptur. Hann hefur kvei a a skreyta nokkra hellisveggi me laufblum og sjvarangi. Enginn hefur ri hann til verksins heldur gerir hann etta af sjlfsdum. Hann er viss um a hinum bum eyjunnar muni finnast a glsilegt og vonar a sem flestir njti ess.

Gallinn essari rager hans er s a a fer mikil vinna verki og hann hefur v ekki tma til a veia sr mat.

er spurningin. Hvlir skylda hinum bum eyjunnar a fa hann mean verkinu stendur? Ber eim siferisleg skylda til ess? Svari er a sjlfsgu nei. eim ber engin skylda til a sj fyrir honum. a m vel vera a listaverki veri strglsilegt og allir bar eyjunnar veri strhrifnir. vri tilvali fyrir Pl a selja agang a hellinum. getur hann vntanlega keypt sr mat af rum mean ger nsta listaverks stendur.

Auvita er a sem hr er skrifa langstt dmi en au eru aeins til a gefa hugmynd af raunveruleikanum. a er til fullt af flki sem anna hvort nennir ekki a vinna ea finnst sjlfsagt a arir borgi fyrir hugaml eirra. sama tma er til fullt af flki sem getur ekki unni og hefur a alla jafna ekki gott fjrhagslega.

Ga helgi

Gsli Freyr Valdrsson
gislifreyr(a)simnet.is


slenzkir sambandsrkissinnar?

Sennilega tti fum a frttir ef g segi a Evrpusamtkin vildu a sland gengi Evrpusambandi. Hins vegar yri e.t.v. eitthva anna uppi teningnum ef g segi a samtkin vildu a Evrpusambandi raist yfir a a vera a sambandsrki. a vill nefnilega svo til a Evrpusamtkin eru aili a regnhlfarsamtkunum European Movement sem hafa hfustvar snar Brussel, en meginmarkmi eirra samtaka er a stula a v a Evrpusambandi rist yfir a vera sameina evrpskt sambandsrki ("united federal Europe") ef marka m heimasu eirra Europeanmovement.org.

Reyndar skilst mr a skiptar skoanir su essum efnum innan European Movement og a ar skiptist menn einkum tvr fylkingar. Annars vegar sem telja run Evrpusambandsins hafa gengi of langt me samykkt Maastricht-sttmlans ri 1992 og hins vegar sambandsrkissinnana sem vilja sj sambandi rast yfir a vera a sambandsrki sambrilegu vi Bandarkin. En hva sem lur skiptum skounum innan European Movement breytir a ekki v a meginmarkmi samtakanna er alveg skrt.

Hver er afstaan?
Bi ljsi essa, sem og eirrar alvarlegu plitsku krsu sem Evrpusambandi hefur bi vi san Frakkar og Hollendingar hfnuu fyrirhugari stjrnarskr sambandsins byrjun sumars [2005], held g a a vri vel vi hfi a Evrpusamtkin upplstu a hvernig au vilji sj run Evrpusambandsins framtinni. Eru samtkin hlynnt v meginmarkmii European Movement a ra eigi sambandi yfir a vera a einu rki? Ea fylla au ann flokk innan samtakanna sem telja a Evrpusamband, sem vi stndum frammi fyrir dag, vera komi t fyrir skileg mrk? Einnig vri frlegt a vita hvort Evrpusamtkin su v fylgjandi a fyrirhugu stjrnarskr Evrpusambandsins ni fram a ganga? Sem notabene er engan veginn tmabrt a afskrifa, ekki szt ljsi eirrar stareyndar a stofnanir sambandsins eru egar fyrir margt lngu byrjaar a innleia stra hluta stjrnarskrrinnar rtt fyrir a hn hafi ekki enn n fram a ganga hvort sem s verur san raunin ea ekki. a er v alveg eins vst a hn taki gildi fyrr en sar me einhverjum htti og enn ljsara a litlar lkur eru v a au vinnubrg sem notu vera til ess veri lrisleg.

Vaxtarverkir unglings?
Ni stjrnarskr Evrpusambandsins sem slk fram a ganga mun hn klrlega vera hornsteinninn v evrpska strrki sem marga Evrpusambandssinna dreymir um. a arf ekki anna en a lesa upphafskafla hennar til gera sr grein fyrir v hvert stefnt er. Spurningin er bara hvort forystumenn Evrpusamtakanna dreymir sama draum. Formaur samtakanna sagi grein Morgunblainu 28. jn sl. [2005]a lkja mtti eirri plitsku krsu sem Evrpusambandi sti frammi fyrir dag vi vaxtarverki unglings sem vri a breytast fullorna manneskju. Maur spyr sig v neitanlega a v hva sambandi eigi nkvmlega a breytast a mati formannsins? Eitt rki kannski? a er allavega vands a Evrpusambandi geti teki ara stefnu veri miki meiri samruni innan ess en orinn er. Sambandi er dag a.m.k. miklu nr v a vera einhvers konar sambandsrki en nokkurn tmann aljastofnun. Og ni stjrnarskrin fram a ganga er alveg ljst a ar me verur Evrpusambandi ori a rki enda mun tilkoma hennar a a sambandi verur komi me svo a segja ll einkenni rkis samkvmt aljlegum skilgreiningum. Er etta a sem formaur Evrpusamtakanna vi me eirri fullornu manneskju sem hann sr fyrir sr a Evrpusambandi breytist ?

Sambandsrkissinnar
A essu sgu verur a teljast afar lklegt a Evrpusamtkin su eirrar skounar a run Evrpusambandsins hafi gengi of langt. Raunar vera or formanns samtakanna ekki skilin ruvsi en svo a hann telji a run sambandsins s einmitt komin of skammt veg. Spurningin er bara hvernig Evrpusamtkin sji fyrir sr run Evrpusambandsins framtinni eins og ur segir. ljsi ummla formanns samtakanna, sem og veru eirra regnhlfarsamtkum evrpskra sambandsrkissinna, liggur beinast vi a draga lyktun a Evrpusamtkin su samtk eirra slendinga sem vilji sj Evrpusambandi breytast sambandsrki og sland vera hluta af v. g leyfi mr hins vegar a efast strlega um a meirihluti landsmanna s tilbinn a skrifa upp murlegu framtarsn.

Hjrtur J. Gumundsson
hjorturg@hi.is

(Greinin birtist ur Morgunblainu 8. september 2005. v m bta vi a engin svr hafa enn borizt fr Evrpusamtkunum vi eim spurningum sem fram koma greininni.)


Hvers vegna arf a blekkja?

a er svona allajafna ekki til marks um a menn hafi gan mlsta a verja ef eir velja a beita blekkingum til a reyna a f flk sitt band. Srstaklega ef a gerist trekk trekk. g geri fastlega r fyrir v a eir sem styja hugmynd a sland gangi Evrpusambandi vilji meina a eir tali fyrir gum mlsta, .m.t. eir sem stillt hafa sr upp sem srstkum talsmnnum eirra sjnarmia s.s. forystumenn Evrpusamtakanna. En hvers vegna arf a reyna a blekkja flk?

Tkum dmi. ann 4. gst sasta ri hldu Evrpusamtkin fund um reynslu Mltu af aild sinni a Evrpusambandinu. Framsgumaur var maur a nafni dr. Roderick Pace og var hann kynntur til sgunnar auglsingu Evrpusamtakanna sem einn helzti srfringur Mltu samskiptum vi Evrpusambandi og rgjafi maltnesku rkisstjrnarinnar samningunum um aild eirra a v. Auk ess sagi a dr. Pace vri forstumaur Evrpufraseturs Hsklans Mltu. Hann vri me MA gru aljasamskiptum og Evrpufrum fr Bologna Center vi John Hopkins hskla Bandarkjunum og doktorsprf fr Reading hskla Bretlandi. A lokum a hann hafi skrifa tvr bkur um samskipti Mltu vi Evrpusambandi og fjlmargar greinar virt fririt um mis aljaml.

M..o. var augljslega arna ferinni velmenntaur frimaur sem vntanlega vissi hva hann vri a tala um. Ea a var allavega a sem Evrpusamtkin vildu a flk, sem ekki veit betur af einhverjum stum, hldi. Samtkin "gleymdu" nefnilega a greina fr einu atrii varandi feril dr. Pace sem kannski er a mikilvgasta essu sambandi. Svo vill nefnilega til a hann er forseti Evrpusamtakanna Mltu (European Movement Malta) og ar me ekki hlutlausari umfjllun sinni um Evrpuml en kollegi hans hr slandi, Andrs Ptursson. J, ea bara g ef t a er fari. En af einhverjum stum su Evrpusamtkin slenzku enga stu til a upplsa flk um essa plitsku akomu dr. Pace. Hvers vegna ekki?

N kann einhver a segja a etta hafi kannski bara veri einsdmi en svo er alls ekki. a m eiginlega frekar segja a um reglu s a ra en hitt. ann 18. marz sasta ri hldu Evrpusamtkin annan fund me erlendum fyrirlesara. A essu sinni var a tyrkneskur maur a nafni dr. Halk Gnugr sem fjallai um Evrpusambandi og Tyrkland. auglsingu Evrpusamtakanna kom fram a dr. Gnugr vri lgfringur a mennt og a hann hefi doktorsprf fr hsklanum Aix-en-Province Frakklandi Evrpurtti. Hann vri n yfirmaur Aljasamskiptadeildar Hsklans Izmir. Hann hefi um ratugaskei veri einn helsti srfringur Tyrkja samskiptum vi Evrpusambandi og veri rgjafi tyrknesku rkisstjrnarinnar samningum vi sambandi. A lokum sagi a dr. Gnugr vri frbr rumaur og mikill hugamaur um aukin tengsl Tyrklands og Evrpu (.e. Evrpusambandsins).

Ekki arf a koma vart a dr. Gnugr s mikill hugamaur um a auka tengslin milli Tyrklands og Evrpusambandsins ljsi ess a hann er, lkt og urnefndur dr. Roderick Pace, forseti Evrpusamtakanna heimalandi snu (European Movement Turkey). En sem fyrr su Evrpusamtkin hr landi litla stu til a vera a taka a fram a svo vri. Hvers vegna ekki?

etta er san fullkomnu samrmi vi a egar msir forystumenn slenzkra Evrpusambandssinna koma fjlmila undir v yfirskini a eir su einungis a nlgast mlin t fr frilegum forsendum egar eir eru raun meira ea minna a reka rur fyrir Evrpusambandsaild. annig er treyst a flk, sem nennir ekki sjlft a setja sig af einhverju ri inn Evrpumlin, lti svo a essi ea hinn stjrnmlafringurinn hljti a vera hlutlaus og vel a sr um mlin fyrst hann er titlaur sem frimaur fjlmilum.

Og fram. ann 14. desember 2004 birtist frtt heimasu Evrpusamtakanna ar sem v var haldi fram a a vri orum ofauki a Evrpusambandi vri reglugerabkn (sem er merkilegt sjnarmi egar jafnvel forystumenn sambandsins sj sr ekki lengur frt a neita eirri stareynd). etta byggu samtkin brezkri rannskn sem sg var hafa veri ger af sjlfstri rannsknarstofnun. egar mli var kanna kom ljs a essi svokallaa "sjlfsta rannsknarstofnun" var Evrpusamtkin Bretlandi (European Movement UK).

N, 80% vitleysan er enn eitt dmi. Hvernig datt mnnum eins og Eirki Bergmanni Einarssyni og Baldri rhallssyni a hug a halda v fram a vi vrum a taka upp um 80% af lagagerum Evrpusambandsins gegnum EES-samninginn egar essir menn eiga a heita srstaklega menntair Evrpufrum? Svo egar upplst var af skrifstofu EFTA Brussel a etta vru aeins 6,5% voru fyrstu vibrgin a segja a etta vri eitthva sem Halldr sgrmsson hefi haldi fram. Allt honum a kenna. Hvers vegna knnuu essir menn ekki mlin betur eins og frimenn eiga a gera sta ess a ta upp einhverja frnlega fullyringu eftir stjrnmlamanni? Kannski vegna ess a fullyringin hentai eirra eigin plitsku skounum og eir vonuu a enginn myndi sj stu til a kanna hi rtta mlinu?

Og svona mtti halda lengi fram. T.d. bulli um a EES-samningurinn vri a veikjast aldrei hafi veri hgt a sna fram a svo vri. v hldu bi Evrpusambandssinnair stjrnmlamenn og frimenn fram jfnum hndum um rabil. Fir hafa sennilega haldi essu meira fram en n fyrrverandi formaur Framsknarflokksins, Halldr sgrmsson. En etta heyrir maur nori varla lengur v essir ailar hafa aldrei geta tilgreint nein veikleikamerki samningnum rtt fyrir margtrekaar skir um a. Framsknarflokkurinn lyktai meira a segja flokksingi snu dgunum a samningurinn hentai slendingum vel og a ekkert benti til annars en a svo yri fram. Um lei og flokkurinn var laus vi Halldr.

Svo aftur s spurt: Ef Evrpusambandssinnar telja sig hafa gan mlsta a verja, hvers vegna essar blekkingar?

Hjrtur J. Gumundsson
hjorturg@hi.is


Spennandi kosningar framundan

Komandikosningar gtu ori mjg spennandi. a verur frlegt a fylgjast me hvernig fylgi stjrnmlaflokkanna mun rast eftir v sem nr dregur kosningunum. Framskn teflir fram njum formanni sem eftir a sna hva honum br - ea br ekki. a eftir a koma ljs hvort n forysta flokksins eftir a hfa frekar til kjsenda en s gamla. Hva sem ru lur verur allavega seint sagt a Halldr sgrmsson hafi haft mikinn kjrokka annig allt er mgulegt ekki nema fyrir aa honum hafi veri skiptt. Svo verur j alltaf a gera r fyrir eim mguleika a Framskn taki gan endasprett rtt fyrir kosningar eins og gjarnan hefur veri raunin.

Samfylkingin hefur n njum lgum fylgi samkvmt skoanaknnun Gallups sem birt var fstudaginn og er n aeins 22% fylgi. a arf a fara aftur aprl 2002 til a finna jafn slaka tkomu hj flokknum knnunum fyrirtkisins. a var greinilega hrilegt axarskaft hj samfylkingarflki a skipta ssuri Skarphinssyni t fyrir Ingibjrgu Slrnu. Ingibjrg tti a auka strlega fylgi Samfylkingarinnar, en hefur ess sta sennilega skaa flokkinn meira en nokkur annar. Allt getur vitanlega enn gerzt eim efnum eins og ru en a ber a hafa huga a Samfylkingin hefur haft tilhneigingu til a hega sr hlisttt og Sjlfstisflokkurinn, .e. a f nokku minna kosningum en skoanaknnunum.

Sjlfstisflokkurinn hefur n veri me fylgi um og yfir 40% san september sasta ri. Mest hefur fylgi fari 44% en gjarnan veri 42-43%. a verur frlegt a sj hvort essi run helst fram fram a kosningum og vona g svo sannarlega a s veri raunin.

Vinstri-grnir hafa tilhneigingu til a toppa vitlausum tmum skoanaknnunum. Mlast gjarnan me miki fylgi miju kjrtmabili ea allt ar til kosningabarttan fer gang og enda svo feinum prsentum. A mnu mati eiga Vinstri-grnir og Samfylkingin viandst vandaml a stra. Vinstri-grnir hafa nokku skra stefnu flestum svium (allavega mia vi Samfylkinguna) og eir hafa smuleiis gtan leitoga. Samfylkinguna skortir hins vegar bi. Stefnan er t og suur, ef hn er einhver, og leitogaskorturinn er vgast sagt tilfinnanlegur sem og vivarandi.

Vandi Vinstri-grnna er a stefna eirra er flestum tilfellum jaarstefna sem gera m r fyrir a hfi nr eingngu til rngs hps vinstri vng stjrnmlanna. Stefna eirra mun sennilega seint hfa til fjldans nema kannski ef allt fri bkstaflega norur og niur efnahagsmlum og helmingur jarinnar yri atvinnulaus ea eitthva vumlkt. Lkt og gerist zkalandi byrjun fjra ratugar sustu aldar. Vi einhverjar slkar astur n fgafullar jaarstefnur helzt rangri. a veltur vitaskuld allt vinstri-grnum hvernig eir halda mlum hvernig fylgi eirra rast nstu mnuum.

g spi v annars a lokum Frjlslyndi flokkurinn ni inn mesta lagi tveimur mnnum og jafnvel bara einum - ef einhverjum. a er vissulega full snemmt a segja miki til um a essari stundu. Helzti dragbtur flokksins er a mnu mati s a hann hefur alls enga srstu og er enn a reyna a festa sig sessi slenzkum stjrnmlum. Hver er t.d. munurinn frjlslyndum og Samfylkingunni? Nkvmlega! Hinn helzti dragbturinn er aftur bezti vinur haldsins, Magns r Hafsteinsson.

etta verur n efa frlegur vetur og frlegar kosningar nsta vor. g hlakka til!

Hjrtur J. Gumundsson
hjorturg@hi.is


Mnudagspsturinn 21. gst 2006

Ofbeldisfull mtmli nokkurra andstinga Krahnjkavirkjunar undanfarna daga fr mann til a velta fyrir sr hvernig fmennur hpur fgamanna getur komi ori mun strri hp hfsamra einstaklinga. g er viss um a flestir slenzkir umhverfisverndarsinnar geta engan veginn fallizt r ofbeldisfullu aferir sem fgamennirnir fyrir austan beita essa dagana. Ekki kannski szt vegna ess a a er gefi ml a margir muni lta ofbeldismennina sem dmigera umhverfisverndarsinna og andstinga Krahnjkavirkjunar sem eir eru alls ekki a mnu mati - ea a vona g allavega ekki me eirra eigin hagsmuni fyrst og fremst huga.

Stareyndin er einfaldlega s a fgar skila aldrei neinu. a er sama hvaa ml er annars vegar v sambandi. Ofbeldismennirnir fyrir austan munu ekki n neinum rangri me agerum snum rum en a skemma enn frekar mynd sem umhverfisverndarsinnar hafa hr landi. essi ofbeldisverk hfa n efa ekki nema bezta falli til rngs hps vinstrivngnum sem tilbinn er a samykkja slka fga og skemmdarverk - og egar hefur veri sannfrur.

a vantar ekki a fir forystumenn slenzkra vinstrimanna stgi fram svii og mtmli v sem eir kalla afr a tjningarfrelsi ofbeldismannanna. Bi vinstri-grnir og Samfylkingin su stu til a lykta srstaklega veru. Samfylkingin s sr vitaskuld ekki anna frt en a fylgja kjlfar vinstri-grnna eim efnum, enda hefur forysta Samfylkingarinnar teki ann pl hina undir a sasta a lta vinstri-grna sem sinn hfu andsting og samkeppnisaila.

Stefn Plsson, arftaki titilsins mtmlandi slands, var spurur a v Blainu sl. fstudag hvort hann teldi virkjanaframkvmdir ntt hernm (egar herinn verur farinn urfa herstvaandstingar vitaskuld a finna sr ntt hugaml). Stefn svarai: "g tla n ekkert a segja um a, en a hltur a vera hyggjuefni fyrir alla sem taka tt plitskri barttu egar veri er a brjta rtti flks til a mtmla og funda."

a er nefnilega a. Hvorki Stefn, flagar hans Vinstrihreyfingunni - grnu framboi n Samfylkingin hafa hins vegar hyggjur af rtti flks til a sinna atvinnu sinni frii ea rtti flks til a urfa ekki a ola a a eignir eirra su skemmdar ea slegi s upp tjaldbum eim n ess a f til ess leyfi fyrst. Vinstrimenn hafa a vsu aldrei veri miklir hugamenn um eignarrttinn minnugir ora gufur sns, Karls Marx, um a eign s jfnaur.

Stareyndin er einfaldlega s a a er enginn a banna einum ea neinum a mtmla ef a er gert frisamlegan htt og samrmi vi leikreglur lrisins. En um lei og fari er t brautir ofbeldis og skemmdarverka eru menn komnir langt yfir striki og a er ekki hgt a fallast vinstri-grnir og Samfylkingin telji a vera gu lagi.

a er einfaldlega ekki hgt a fallast a a ekkert s gert v kvei einhverjir ailar a vkja til hliar lrislegum leikreglum vegna ess a eir telji sig ekki n ngilegum rangri me v a fylgja eim og velji ess sta a beita ofbeldi og skemmdarverkum. Ef menn fara t fyrir striki vera eir einfaldlega a taka afleiingum gera sinna sama hva slenzkir vinstrimenn segja.

En vinstrimenn hafa a vsu heldur aldrei veri neinir srstakir hugamenn um a flk beri byrg eigin lfi og gerum...

Hjrtur J. Gumundsson
hjorturg@hi.is


Gullkorni sunnudegi

"Abortion is advocated only by persons who have themselves been born."

Ronald Reagan


Virka mtmli?

N eru margir eirri skoun a grasrtarhreyfingar og mtmlisu hluti af almennri stjrnmlatttku manna. essi atrii kunna ef til vill a vera hefbundin stjrnmlatttaka en tttaka er hn engu a sur.

g tel a mtmli virki best ar sem ekki eru lrisrki ea ,,frjls rki. a kann ef til vill a hljma versagnarkennt ar sem flest mtmli lrisrkjum eru kf niur me vopnavaldi. Hins vegar tel g a ef mtmlendurnir eru ngu rautseigir ni eir rangri.

Frakkar urftu a berjast me bli fyrir lri ri 1789, Bandarkjamenn smuleiis nokkrum rum ur. ar var flk a berjast fyrir rttinum til a f anna bor a mtmla, a er a segja, lri, skoana- og tjningafrelsi. Anna gott dmi er rttindabartta blkkumanna Bandarkjunum. svo a Bandarkin hafi essum tma veri lrisrki voru annmarkar lrinu og v takmrk sett. Flestir myndu vera sammla um a takmrkun blkkumanna a sama lferni og annarra hafi veri mannrttindabrot og str brotalm lrinu.

En a mtmlum frjlsum vestrnum rkjum. au mtmli eru oftast nr, fullyri g, skipulg af anna hvort srhagsmuna hpum ea stjrnarandstu vikomandi landa.

Tkum bara sland sem dmi. Hver eru helstu mtmlin og hverjir standa fyrir eim? Verkalsflg og AS, stjrnarandstuflokkarnir, ryrkjabandalag slands, Flag eldri borgara, Samtk herstvarandstinga og svo framvegis. N m ekki skilja a sem svo a hr s gert lti r mtmlum og hva fyrrnefndum flgum, langt v fr. g er aeins a benda a a a er ekki veri a berjast fyrir ,,nausynlegum umbtum mannrttindum ea lri. a getur ekki hvaa flag sem er sagt a sinn mlstaur s spurning um mannrttindi. g get ekki samykkt a a bttari launakjr su mannrttindi. au eru einfaldlega samningsatrii milli ess sem greiir og ess sem iggur launin.

a er n ekki hgt anna, egar anna bor er tala um mtmli, a velta fyrir sr vitleysisganginum Austurlandi essa dagana. Helsta markmi eirra sem telja sig vera a mtmla einhverju er a ,,vekja athygli mlsta snum. a gera eir me v a rast inn skrifstofur fyrirtkja og halda flki ar gslingu (skilja svo reyndar ekkert v a starfsmenn skuli reyna a henda eim t), rast inn loku vinnusvi ar sem strangar ryggiskrfur eru vi li, tefja vinnu og valda fjrhagslegur tjni.

Slk httsemi er auvita me llu frnleg og sttanleg. Hn gefur mtmlum slmt or og er komin langt t fyrir a sem kallast venjuleg mtmli. Hegun essa hps mun engann rangur bera. N hafa menn a sjlfsgu rtt a hafa skoanir, hvort sem r eru a vera me ea mti virkjunarframkvmdum, en kvrunin hefur veri tekin fullvalda rki me lrislega kjrna stjrn a fara t essar framkvmdir og r vera ekki stvaar a hpur manna sem hafa greinilega ekkert anna a gera me lf sitt eyi sumrinu tjaldi og framkvmi skemmdarverk.

Gsli Freyr Valdrsson


Um ofurlaun og samflagslega byrg

Tekjur, bi har og lgar, hafa veri miki umrunni sustu daga. Umran er a mestu leyti ann veg a hr landi s hpur manna me allt of har tekjur og oftar en ekki er tala um a r su ,,r takt vi raunveruleikann eins og allir su me hreinu hver raunveruleikinn s essum mlum. Meira a segja Morgunblai tekur undir essar raddir leiara snum dag ar sem teki er undir sjnarmi varaforseta AS um a gamla daga hafi hlaunamenn unni sveittir fyrir launun snum lkt v sem n gerist. Teki er ar dmi af eim merka manni, orvaldi Sld og Fisk.

a er tvennt sem hr er vert a fjalla um tengt essu. fyrsta lagi er auvita s frnlegi siur a slandi f allir a skoa lagningarskrr nungans og ru lagi umran um essi laun sem oftast er lgu plani. N vil g taka fram a mr finnst 22 milljnir mnaarlaun mjg mikill peningur (eins og llum rum) en slkar upphir eru lklega einsdmi um tekjur manna hr landi.

Birting lagningarsela

a hefur einnig miki veri fjalla um birtingu lagninarsela. Aeins einn alingismaur, Sigurur Kri Kristjnsson, hefur beitt sr af einhverju viti fyrir v a slkri birtingu veri htt. Birting eirra er oftast vr me kjafti og klm me alls kyns vitleysis rkum. Meal annars v a etta auki gegnsi landinu, sni tlur um launamun kynjanna og svo frv. Sigurur Kri bendir einnig rttilega a forsendur slkra birtinga (sem settar voru lg ri 1921) eru lngu brostnar eftir a kruheimild einstaklinga til skattstjra voru afnumdar ri 1962.

Birting lagningarskranna hefur ekkert me gegnsi a gera. r eru bara til ess valdar a fullngja hnsni flki og gera a oft a verkum a flk verur fyrir akasti eftir slka birtingu, vegna of ha launa ea of lga ef einhver telur svo vera. Fyrir utan a er vert a hafa huga a um 10-15% allra skattgreienda bija um einhvers konar leirttingu lagningarselum snum annig a upplsingarnar sem arna eru birtar eru auvita ekki allar rttar. Tmariti Frjls Verslun birtir slkar upplsingar af gravoninni einni saman en tekur ekkert tillit til annara tta.

Morgunblai og rkisafskipti

En a ofurlaunum. Eins og fyrr sagi gerir flk miki ml r eim upplsingum sem koma fram fjlmilum eftir a lagningarskrr hafa veri birtar. Einhverra hluta vegna urfa stjrnarmenn fyrirtkja a verja stefnu sna a vilja greia stjrnendum snum har tekjur. Verkalsforingjar og jafnvel stjrnmlamenn hoppa h sna af hneykslun og reii yfir essum frttum. Allt einu er a ori silegt a fyrirtki einkarekstri borgi har tekjur.

Eins og fyrr hefur komi fram tekur Morgunblai undir raddir verkalshreyfingarinnar essum mlum. leiara blasins dag segir skort gagnrni essar tekjur, ,,Verkalshreyfingin hefur aga unnu hlji. Stjrnmlaflokkar, sem kenna sig vi jafnaarmennsku, hafa aga unnu hlji. Og me v a segja a er ekki gert lti r byrg eirra, sem hafa me athfnum og athafnaleysi gert strfyrirtkjum kleift a fara snu fram, en a eru a sjlfsgu nverandi stjrnarflokkar, Sjlfstisflokkur og Framsknarflokkur.

Og sar segir leiarinn, ,,N verur frlegt a sj hver vibrgin vera. Verkalshreyfingin hefur bolmagn til ess a taka etta ml upp. Rkisstjrninni ber skylda til a taka etta upp og hfubyrgin a koma bndum essa run liggur hj Alingi.
Hafa essir ailar kjark og dug til a taka til hendi? a kemur ljs en eir hinir smu mttu gjarnan minnast ess, a a eru kosningar til ings vor.

ar hfum vi a, Morgunblai er orinn strsti talsmaur rkisafskipta slandi. Morgunblai vill a rkisstjrnin og Alingi setji lg sem ,,koma bndum essa run. Hvernig lg vill Morgunblai sj? Alingi a setja lg sem banna fjrmlafyrirtkjum a greia meira en X mikla upph mnui? rki a setja lg sem taka tekjur af essum mnnum? Hva yri rttlt upph, er Morgunblai me einhverja srstaka tlu huga? Eru 5 milljnir skrra en 20 milljnir? Og ef svo er, hverju byggist a? Hefur Morgunblai samvinnu vi Verkalshreyfingarnar hugsa sr upp srstaka tlu fyrir sem reka ea stjrna fyrirtkjum.? slkt a n bara yfir fjrmlafyrirtki ea ll fyrirtki?

Og anna. Hva meinar Morgunblai me v a verkalshreyfingin hafi ,,bolmagn til ess a taka etta ml upp. Er verkalshreyfingin slandi ekki bin a gera ngu mikinn skaa n egar? eim hefur tekist a koma veg fyrir skattalkkanir alla launega me frekju og yfirgangi og htun um ofbeldi. verkalshreyfingin lka a stjrna essu? verkalshreyfingin a hafa ,,bolmagn til a geta teki upp hvaa ml sem er, hvenr sem er og n snu fram, bara ef a er ngu plitskt?

Ummli verkalsforingja

Nei, umran um essi ml er villigtum. Hinn mti og annars gti maur, Kristjn Gunnarsson formaur Starfsgreinasambands slands, blindast af kratanum (Kristjn var framboi fyrir Aluflokkinn egar g var a alast upp Keflavk) sjlfum sr egar hann tjir sig Morgunblainu dag. Hann segir, ,,g kalla eftir samflagslegri byrg KB-banka. Hvernig tli samningarnir vi rstingaflki bankanum su? Eru smu gildin gangi egar a er sami vi a flk eins og ofurforstjrana?
N spyr g Kristjn, hversu bttari er rstingakonan KB-banka (sem g vona a hafi smileg laun) af v a laun forstjrans veri lkku? Grir hn eitthva v? nnur spurning er, ber hn jafn mikla byrg rekstri fyrirtkisins eins og ,,ofurforstjrinn? Ef a hann stendur sig ekki starfi hefur hn lklega ekkert starf. Gleymum v ekki.

Ptur Sigursson formaur Verkalsflags Vestfjara ltur hafa eftir sr or anda Marx Morgunblainu, ,,a er greinilegt a vi erum ekki a ba til jflag jafnaar me essari run. Bddu vi, a er bi a reyna a ba til jflag jafnaar, a var reynt Sovtrkjunum slugu og tkst n ekki betur en svo a um 50 milljnir manna du r hungri. Enn eru austantjaldsrkin a reyna a rfa sig upp r hrifum kommnistmans og eiga enn langt land. Ptur heldur san fram og gagnrnir stefnu stjrnvalda um a hafa lga skatta fyrirtkjum, gagnrnir almenningshlutaflg eins og au leggja sig me eim orum a allt einu tti ,,almginn ekki neitt.
vri gaman a bija Ptur a rifja upp fjrhagslegt stand jarinnar fyrir 1991. Vill hann kannski fara aftur til ess tma. Telur hann a fyrirtki eins og bankarnir, Sminn og fleiri su betur farin hndum hins opinbera en einkaaila.

En allir essi verkalsleitogar me Morgunblai hika ekki vi a nota essi fleygu or, ,,etta er r takt vi samflagi ea ,,r llu samhengi. Hver gefur eim rtt til ess a skilgreina hvernig samflagi a virka? g spyr aftur, hversu bttari vri samflagi ef launin yru minnku menn sem hafa fyrrnefndar tlur tekjur? Vi vitum ll a a er ekki hgt a jafna t ll laun annig a allir su me jafn miki. Slkt fyrirkomulag virkar ekki. a er auvelt a standa fyrir utan og gagnrna. a er auvita alveg rtt a slkar tlur valda ra samflaginu. En er a ekki bara af v a hlutirnir eru a breytast mjg hratt. Tekjur Thors fjlskyldunnar ollu lka ra snum tma. a eru alltaf til eir sem fundast og skammast yfir velgengni annara. sta ess a hoppa vagninn taka eir tt neikvninni.

a tti hver a lta eigin barm og fara vel me a sem hann hefur. a skaar engann a rfir menn hafi einhverjar ofurtekjur (ef menn vilja annig a ori komast) ef a almennt rkir hagsld landinu. Kannski vill Morgunblai koma nverandi stjrnmlaflokkum fr og taka upp ssalskt kerfi? Kannski vill blai stva hagsld sem hefur veri slandi s.l. r? Stjrnarmenn strfyrirtkja eiga ekki a urfa a verja launagreislur til stjrnenda fyrirtkjanna. Hluthafar geta ,,kosi me agerum, s.s. selt hlutabrf sn eim ea teki viskipt sn anna. Morgunblai tti ekki a kalla rkisafskipti. a er ng af eim fyrir.

A lokum, af hverju spuri Morgunblai forsvarsmenn verkalshreyfinganna ekki um margfld laun sn mia vi launega sem eir semja fyrir? Hva tli rttlti a? Er a takt vi ,,samflagi?

Gsli Freyr Valdrsson

Styttri tgfa af greininni birtist Morgunblainu 10.gst 2006.


Grugu geiturnar

Evrpubar eiga sr gu. Hann heitir ,,hi opinbera". Rki og br sinna okkur fr vggu til grafar. Vi skjum opinbera skla, leggjumst inn sjkrahs rkisins, iggjum atvinnuleysisbtur, vaxtabtur, barnabtur og hva a n heitir allt saman. Vi treystum v a stjrnvld hjlpi eim sem minna mega sn, sji um runarasto, fylgist me hlnun jarar, segi okkur veurfrttir, kenni brnum okkar hljfri og tvegi okkur atvinnu (gefu mr lver), sji um fjrveitingar til menninga, lista, rtta og tmstunda og g veit ekki hva.

g held a ein af mrgum afleiingum essarar tilbeislu okkar ,,stra brur" s s a margir geri lti til a hjlpa t.d ftkum, sjkum og rum slkum. Af hverju segi g a? J, a er innprennta okkur fr blautu barnsbeini a eir sem minna megi sn, ea urfi einhverskonar asto a halda, eigi a vera sinnt af ,,hinu opinbera". ,,Rki" a hjlpa eim. Afleiingin er s a einstaklingum finnst a frekar en ella vera vandaml einhvers annars en eirra sjlfra a astoa.

essari kenningu minni til stunings bendi g hr stareynd a almenningur Bandarkjunum, ar sem rki hefur teki a sr miklu frri ,,velferarverkefni" en stjrnmvld Evrpu, gefur 15 falt meira runarasto til rija heims landa en almenningur bsettur Evrpu. Ath: FIMMTN DOLLARAR FR BANDARKJUNUM MTI EINUM FR EVRPU!

g legg til a framlg einstaklinga til mannarmla (og hr er g ekki einungis a tala um runarasto, heldur um hvaeina anna, sem talist getur gott mlefni) veri ger frdrttarbr fr skatti. a gti hjlpa til vi a virkja hinn ,,obinbera" almenning til da, og losa hann undan slmum hrifum ,,uppeldisins".

Sindri Gujnsson


Verur Evrpa slmsk?

Verur Evrpa slmsk innan frra ratuga og jafnvel skemmri tma en a? Mrgum ykja vgast sagt miklar blikur lofti v sambandi ljsi runar undanfarinna ra. dag munu tugir milljna mslima ba Vestur-Evrpu og eim fer sfellt fjlgandi, bi vegna ess a eir eignast a mealtali mun fleiri brn en innfddir Evrpumenn og vegna ess a sfellt fleiri mslimar kjsa a setjast a Evrpulndum me samykki vikomandi stjrnvalda n ess a allajafna su gerar srstakar krfur til eirra um algun. sama tma fkkar innfddum mrgum rkjum Vestur-Evrpu ar sem fingar halda ekki vi tlu ltinna. Vi etta btist san a svaxandi fjldi innfddra Evrpumanna ks a flytja fr heimalndum snum, einkum vegna vaxandi glpatni og almennrarngju me jflagsrun sem geti er a framan.

Fyrir fum rum san tti msum a vera til marks um hreint ofsknari, heimsku og jafnvel rasisma a tala um a mslimar kynnu innan ekki svo langs tma a vera meirihluti ba missa Evrpurkja (slam hefur vitaskuld ekkert me kyntti a gera frekar en kristni). En eim fjlgar n efa stugt sem telja run vel mgulega og rmlega a sem er kannski ekki a fura egar evrpskir ramenn eru farnir a ganga t fr v sem gefnum hlut a runin veri me essum htti. annig gerist a t.a.m. fyrir ekki alls lngu a jafnaarmaurinn Jens Orback, rherra lrismla snsku rkisstjrninni, lt au or falla tvarpsvitali a Svar yru a sna slam og mslimum skilning og umburarlyndi ar sem mslimar myndu gera slkt hi sama egar Svar yru ornir minnihlutahpur Svj!

arna er sennilega byggt eirri sguflsun a kristnir menn, Gyingar og arir, sem ekki ahylltust slam, hafi noti umburarlyndis rkjum mslima fyrr ldum. Stareyndin er s a langur vegur er fr v a svo hafi veri. eir voru vert mti skilgreindir sem undirmlsli og hfu rttarstu samkvmt v. Lnd eirra voru annig t.a.m. ger upptk og eir uru a vinna sem nauugir leiguliar mslima, eir urftu a borga ha skatta, eim var ekki heimilt a byggja kirkjur ea bnahs n vihalda eim sem fyrir voru, eir uru a ba srstkum hverfum og klast srstkum ftum sem agreindu fr rum svo eitthva s nefnt.

Miklum fjlda kristinna manna var gegnum aldirnar rnt fr heimalndum snum og eir hnepptir rldm rkjum mslima, ekki szt konum. Ekki einu sinni vi slendingar frum varhluta af v samanber Tyrkjarni svokalla (sem raun var frami af Mrum fr Alsr). etta var til ess a msir kristnir menn tku ann kostinn a taka upp slam von um betri mefer. Ein afleiing ess eru mslimarnir Bosnu dag sem eru raun aeins Serbar sem kstuu trnni mean Tyrkir ru Balkanskaganum. Fyrir viki fengu slkir trskiptingar eilti betri mehndlun en voru fram litnir undirmlsflk. nnur afleiing essa voru tar uppreisnir kristinna manna og Gyinga gegn kgurum snum.

etta gilti vast hvar hinum mslimska heimi, hvort sem a var Balkanskaganum, Norur-Afrku ea Spni ur en mslimar voru hraktir aan 1492. N kann einhver a spyrja a v hvort lklegt s a komi veri fram vi kristna, Gyinga og ara sem ekki ahyllast slam, me sama htti ef mslimar vera meirihluti ba Evrpurkja? a getur vitaskuld enginn sagt fyrir um. Hins vegar lzt manni elilegt ekki a t.a.m. egar skoanaknnun Bretlandi fr v fyrr essu ri snir a 40% brezkra mslima su hlynnt v a taka upp Sharia lg slams eim svum Bretlandi ar sem mslimar eru meirihluta. Helmingur eirra ef aeins er mia vi sem tku afstu.

eir munu smuleiis vera fir mslimsku trarleitogarnir sem hafa tala fyrir v a egar mslimar hafi n undirtkunum Evrpu veri Sharia lgunum komi ar og evrpsk rki ar me ger slmsk. N egar eru Sharia lgin gildi a meira ea minna leyti afmrkuum svum Evrpu arsem mslimar eru fjlmennir,s.s. thverfum missa franskra borga. ar gilda raun ekki lg vikomandi lands nema a litlu leyti og lgreglan orir allajafna ekki inn au af tta vi afleiingarnar (samanber eirirnar Frakklandi nvembersl.). vitali vi norska dagblai Klassekampen fyrr essu ri sagi Hege Storhaug, hj mannrttindahugveitunni Human Rights Service, a hn myndi gjarnan vilja sj ann mslimska trarleitoga sem segi a Sharia lgin yru ekki randi Noregi ef mslimar kmust ar meirihluta. msir mslimskir trarleitogar hafa smuleiis haldi v fram a lri s heii stjrnfyrirkomulag sem samrmist ekki slam og mslimar hvattir til a hunza lrislegar kosningar. T.d. gerist etta tengslum vi sveitarstjrnarkosningar Danmrku s.l. haust.

Eins og g hef oft sagt er g sannfrur um a minnihluti mslima heiminum su fgamenn. Hins vegar er a gnvnlega a fgamennirnir virast oftar en ekki hafa grarleg tk og hrif meal eirra sem hfsamir eru. Lkt og gerist Evrpu mildum egar kalska kirkjan gein yfir llu og ltil agreining var milli hins veraldlega og andlega - rtt eins og vast hvar mslmaheiminum dag. Gott dmi um etta er teikningamli svokalla sem hfst Danmrku eins og kunnugt er. Mslimskir trarleitogar, einkum Danmrku, kynntu undir v mli og ekki szt rkjum mslima me tilheyrandi ofbeldisverkum og hatri. a ml var raunar til ess a hpur hfsamra mslima gekk fram fyrir skjldu og sagi trarleitogana ekki vera sna fulltra.

Hva varar spurningu hvort mslimar veri ornir meirihluti ba einhverjum Evrpurkjum innan frra ratuga m vel vera a msir telji a run sem ekkert s vi a athuga veri hn a raunveruleika. a m allt eins og ekki sur gera r fyrir a mrgum ltist ekki framtarsn. a er vitaskuld furulegt a ekki hafi fari fram nein umra um etta Evrpu a kalla megi. Og enn furulegra a evrpskir ramenn eins og Jens Orback skuli tala opinberlega um a a runin veri svona eins ogmli s bara frgengi og ekkert vi a a athuga. En ljsi ess flagslega rtttrnaar sem einkennt hefur mlaflokkinn er etta vissulega ekkert einkennilegt. a eru vitaskuld litlar lkur v a hgt s a ra annars hvaa ml sem er, og hva komast a einhverri skynamlegri niurstu, ef aeins m ra a fr einni hli og rum ekki.

Hjrtur J. Gumundsson
hjorturg@hi.is

(Myndin me greininni er af forsu hins virta brezka tmarits The Spectator fr v nvember sl. ar sem fjalla var um etta ml smu ntum og hr er gert.)


Hezbollah hva?

a er eiginlega alveg sama hvert er liti flestir sem eitthva lta sig vara mlefni sraels og ngrannarkja eirra mtmla framferi sraelsmanna Lbanon essa dagana. Heilu ingflokkarnir lykta til um a yfirvld eigi a mtmla ,,hrku sraelsmanna.

gmundur Jnasson (sem g held a hati srael eins og essi grein segir til um) tekur vel hugmyndir rttklinga flokk snum a sland slti stjrnmlasambandi vi srael og sett veri viskiptabann landi. Flag eins og sland-Palestina mtmla agerum sraelsmanna Lbanon.

Fjlmilar tala um innrs sraelsmanna inn Lbanon hafi byrja 11. jl en minnast sjaldan a hryjuverkasamtk hafi rnt sraelskum hermnnum fyrir a.

BBC talar um a Lbanskir borgarar su drepnir (e.killed) af sraelsmnnum mean almenningur srael ltur lfi (e.die) af vldum flugskeyta Hezbollah.

NFS birtir myndir af ltnum brnum Lbanon en ltur sig litlu skipta af ltnum brnum af strsvldum srael. Kannski skipta au ekki miklu mli?

Hezbollah sktur hverjum degi mrgum tugum flugskeyta N-srael fr Lbanon. a er athyglisver stareynd a a eru aallega sraelskir mslimar sem ba N-srael og hafa ori frnarlmb Hezbollah. Hezbollah hefur drepi marga trbrur sna sustu vikur... og eim er alveg sama.

Enginn minnist hins vegar Hezbollah. gmundi, Steingrmi J., ssuri og eir sem mest hafa tj sig um essi ml virist vera nokku sama um Hezbollah. Kannski a eir telji samtkin vera saklaus? etta er kannski bara allt Bush og srael a kenna?

a er alltaf auveldasta niurstaan og SJLFSKIPAIR srfringar mlefnum essara landa eins og Jn Ormur Halldrsson, telja sig geta sett fram slkar kenningar n nokkurns rkstunings. Meira um etta sar.

Gsli Freyr


Mnudagspsturinn 31. jl 2006

g renndi yfir grein Hallgrms Helgasonar, fur blu handarinnar, sum Frttablasins morgun ar sem hann fjallar um landbnaarkerfi slenzka og hversu relt og frnlegt a er. etta er vitaskuld hrrtt hj Hallgrmi og aldrei of oft minnt a mean etta blessa kerfi er vi li. Bndum er haldi ftkt gegnum opinberar niurgreislur fyrir tilstulan landbnaarkerfisins sta ess a eim s veitt frelsi til a markassetja sna vru frjlsum markai eins og arir llum til hagsbta.

a furulegasta vi etta allt er kannski a a a munu einmitt vera bndur sjlfir sem eru mest mtfallnir v a landbnaarkerfi veri afnumi og frelsi komi . v sambandi mtti nefna a landsfundi Sjlfstisflokksins sl. haust frum vi nokkrir ungir sjlfstismenn rustl undir forystu Davs Arnar Jnssonar og lgum fram tillgu a kerfi yri afnumi.

etta framtak vakti augljslega mikla reii meal bnda salnum og komu eir nokkrir rustl kjlfari til a lsa yfir megnri andstu sinni vi tillguna. Var augljst af mli eirra a eir voru bi reiir og hneykslair yfir essu "upptki" okkar unga flksins sem eru vitaskuld furuleg vibrg ekki nema ljsi ess a afnm landbnaarkerfisins hefur lengi veri eitt af helztu stefnumlum ungra sjlfstismanna. Og ef vi eigum ekki a tala fyrir okkar stefnumlum landsfundi Sjlfstisflokksins og reyna a koma eim gegn, hva hfum vi anga a gera?

g fagna v vissulega gagnrni Hallgrms landbnaarkerfi og vona eins og hann a etta relta niurgreislukerfi rkisins veri afnumi sem allra fyrst. A sama skapi vona g a ar veri ekki lti staar numi og relt niurgreislukerfi rkisins til handa slenzkum listamnnum og rithfundum veri a sama skapi afnumi hi fyrsta. Einhvern veginn efast g um a rithfundurinn Hallgrmur s reiubinn a taka undir a sjnarmi. En kannski ef hann vri bndi...

Hjrtur J. Gumundsson
hjorturg(a)hi.is


Gullkorni sunnudegi

"The function of socialism is to raise suffering to a higher level."

Norman Mailer


Hvenr mismunar maur flki og hvenr ekki?

Formaur Samtaka fiskvinnslu n tgerar (SF), skar r Karlsson, flutti erindi sasta aalfundi samtakanna. ar fjallai hann meal annars um sjmannaafsltt: ,,etta teljum vi jafngilda rkisstyrk til fiskvinnslu sj. Vi hfum v kvei n a gera krfu til rkisins, og munum fylgja henni eftir af fullum unga, a skuli einnig veittur samskonar skattaafslttur til verkaflks sem vinnur essi smu strf okkar fyrirtkjum. Anna teljum vi brot jafnrisreglu stjrnarskrrinnar.

a sem formaurinn kallar ,,samskonar skattaafslttur er sjmannaafsltturinn svokallai en hann foraast a nota a rttnefni enda felst a hugtakinu a sjmannaafslttur er tlaur sjmnnum. Fullyringar skars um a a a fiskverkaflk landi fi ekki sjmannaafsltt rtt fyrir a sinna a einhverju leyti svipuum strfum og sjmenn s brot 65. gr. stjrnarskrrinnar styjast ekki vi nein lgfrileg rk. Tilvikin eru fullkomlega sambrileg hva etta varar. au rk sem fr hafa veri fram fyrir sjmannaafsltti er enda ekki au a vegna elis ess starfs a gera a fiski s nausynlegt a flk sem a gerir greii lgri skatta. Rkin (ef einhver) hafa fyrst og fremst falist v a um httuleg og mikilvg strf s a ra sem krefjast mikilla fjarvista. sama tma geta menn ekki ntt sr msa afreyingu ea jnustu rkisins, sem fjrmgnu er me skattpningu, sama mli og landkrabbar.

g fagna v, t af fyrir sig, a menn su tilbnir til ess a skoa a a flk borgi til rkisins (ef eitthva) rttu hlutfalli vi magn eirrar jnustu sem a fr fr v. etta getur hinsvegar me engu mti talist fullngjandi rksemdafrsla ar sem er aeins veri a taka einn tt fyrir, eina sttt manna. Hinsvegar vri hgt a segja a um mun fleiri stttir a r sinntu snum strfum miki fjarri jnustu rkisins. Auk ess eru mlikvararnir fullkomnir, a er frleitt a fullyra a allir sjmenn nti sr jnustu rkisins minna mli en allir sem vinna landi. Enginn vill hinsvegar vera vondur vi sjmenn, og v er oft erfitt a taka essa umru. Stareyndin er s a afsltturinn er ekki styrkur til sjmanna heldur styrkur til tgerarmanna.

Mun lklegra er a tilvist sjmannaafslttarins, sem slks, s brot jafnrisreglu heldur en s stareynd a hann taki ekki til fleiri sttta. Jafnrisreglan, 65. gr. stjrnarskrrinnar, er eins og nnur kvi stjrnarskrrinnar stutt og skorinort. Allir skulu vera jafnir fyrir lgum..., er raun a eina sem ar segir sem mli skiptir. Jafnrisrk SF hnga a v a allir ttu a f sjmannaafsltt, ekki bara fiskverkaflk. egar svo er komi a allir f sjmannaafsltt er ekki lengur um skattaafsltt a ra heldur almenna tekjuskattsprsentu. Hr er frekar um srhagsmunapot, me stjrnarskrnna a vopni, a ra heldur en rttltisml.

essi umra er angi af strra mli, en oftar m heyra menn nota a sem rk fyrir enn meiri mismunun a mismunun s til staar. Einnig eru au rk notu fyrir auknum rkistgjldum a rki eyi peningum hvort sem er msa vitleysu. Af hverju ekki a bta vi enn einni mismununinni ea enn einni vitleysunni? a sem menn eiga a beita sr fyrir er a slkri mismunun, ea slkri fjrsun, linni.

Dav orlksson

(Greinin birtist ur www.sus.is)


Fyrri sa | Nsta sa

gst 2017
S M M F F L
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband